Hout. 
Vruchten. 
147/4299. 
66 EUPHORBIACEAE. 
Het hout is hard en wordt soms voor huisbouw en stijlen gebe- 
zigd, ook wel voor handvatten van krissen (K. & V. — XII, bl. 84). 
In de Lamponsche Districten wordt het gezegd duurzaam te zijn 
en zeer geschikt geacht voor naven van wielen. 
Het eten van de vruchten zou volgens K. & V. een soort van dron- 
kenschap veroorzaken. De plant is inderdaad giftig; Greshoff (Plan- 
tenstoffen Il, bl. 169) vond een amorph alcaloïd in de bladeren. 
In het Museum: Hout. 
Phyllanthus Niruri, L. en Ph. Urinaria, L. 
Volksnamen. Op Java: Méniran. 
Phyllanthus Niruri wordt door Rumphius (VI, bl. 41) beschreven 
onder den naam van Herba moeroris alba en Ph. Urinaria 
onder dien van Herba moeroris rubra, het eerste als een 
2 à 3 voet hoog onkruid, wassende in de tuinen op verwaarloosde 
bedden en op de erven rondom de huizen, het laatste als een 
algemeen voorkomend onkruid van een palm hoogte. Wat de 
toepassingen betreft maakt hij geen verschil, behoudens dat spe- 
ciaal de laatste soort, fijngewreven met het kruid van Achyranthes 
aspera, L., aan kinderen zou worden ingegeven tegen vallende ziekte 
en stuipen. Ook thans nog wordt bij de toepassingen — die 
geheel vallen op het gebied der inlandsche geneeskunde — geen 
onderscheid tusschen beide gemaakt. Greshoff (Schetsen, bl. 27) 
beschouwt ze eenvoudig als synoniem. 
Behalve het reeds vermelde deelt Rumphius mede, dat inwendig 
gebruik van een afkooksel van deze kruiden met Centella asiatica, 
Urban koliek en graveel geneest. Op Java, zegt hij, worden zij, 
met roode rijst, adas, déringoe en banglé gewreven, ingenomen 
en op den buik gesmeerd tegen de ergste soort van buikloop: 
hetzelfde middel wordt toegepast tegen graveel en klem. De wortel 
wordt gekauwd tegen buikkrampen en steken in de zijde; met 
pinang gekauwd geneest hij tandpijn. Het sap uit de bittere bladeren, 
tezamen met Marrubium album (Labiaat, op Banda daoen kambang 
genoemd) gestooten, geeft men kinderen te drinken tegen vallende 
ziekte en klem, en hetzelfde onder toevoeging van de bladeren 
van Centella en Adenostemma viscosum, Forst. aan volwassenen 
tegen koliek. Het is aldus een waar panacee. Greshoff (Schetsen) 
zegt, dat het een geacht inlandsch middel is, vooral beroemd als 
krachtig diureticum. Op Java is een aftreksel bij de inlanders, en 
ook bij de europeanen, veelvuldig in gebruik tegen gonorrhee. 
Ook als koortswerend middel (daoen mëniran met fêmoe lawak) 
wordt het veel door indo-europeanen gebruikt. Voorts dient het 
tegen galziekte en wordt wel misbruikt als abortiefmiddel. Dit 
laatste zegt ook Hasskarl’s Nut (No. 694). 
Ridley (Mal. Geneesmiddelen, bl. 25) vermeldt van Ph. Niruri, op 
het Mal. Schiereiland aangeduid als doekoeng-doekoeng anak, dat 
aan kinderen, die aan een drogen hoest lijden, een afkooksel van de 
wortels en het onderste gedeelte van de stengels, tezamen met bloe- 
men van Ocimum basilicum, gemberwortel en wat kandijsuiker, te 
drinken wordt gegeven. Ter anderer plaatse (bl. 42) vermeldt hij het 
gebruik als diureticum en tegen gonorrhee, toegepast als volgt: de 
bladeren en wortels worden gekauwd en het speeksel doorgeslikt, dan 
