92 EUPHORBIACEAE. 
1471/4424. eerste door vermengen met water *) en koken onder afschuimen. 
Medicinaal. 
Technisch. 
Het koken werd voortgezet totdat het water nagenoeg was verdampt 
en de olie dus bijna watervrij was, waarna ze in bakken buiten de 
inwerking van het licht te bezinken werd gezet. Het kostte on- 
geveer 2 maanden tijd eer het overgebleven water was uitgezakt. 
Koudgeslagen olie is aanvankelijk reukeloos; eerst na verloop van 
een half jaar neemt zij de bekende weerzinwekkende lucht aan. 
De purgeerende werking van castorolie ís niet het gevolg van het 
voorkomen daarin van het reeds genoemde, in de zaden aanwezige 
toxalbumine ricine of eenig ander specifiek lichaam, doch uitsluitend 
van de samenstelling der olie. Alle vette oliën bezitten laxeerende 
eigenschappen en zulks des te krachtiger, naarmate zij in het darm- 
kanaal moeilijker geabsorbeerd worden : bij ricinusolie geschiedt dat 
zeer langzaam en dit is de reden, dat zij bijv. ongeveer drie maal 
sterker werkt dan olijfolie. De werking is derhalve zuiver mechanisch. 
De beteekenis van ricinuszaad als grondstof van het meest 
algemeen gebruikt wordende purgeermiddel ís echter gering 
vergeleken bij de beteekenis ervan als technisch zaad. Bij het 
appreteeren van katoenen en wollen stoffen wordt gebruikt de z.g. 
soluble castor oil, verkregen door behandeling van ricinusolie met 
natronloog. Door oplossen van ricinusolie in zwavelzuur en neutra- 
lisatie met ammonia krijgt men de turksch rood-olie der ververijen. 
Verder wordt ricinusolie gebruikt voor het invetten van leer (o.a. 
marokkijn-leer), in sommige vernissen, haaroliën, pomades, enz. 
Het is een uitmuntende smeerolie, vooral voor snelloopende werk- 
tuigen; zij bezit een groot smerend vermogen en wordt (volgens 
Journal d'Agr. tropicale Dec. 1908, bl. 369) bij hooge temperaturen 
niet ontleed, zoodat men meende, dat zij bruikbaar zou zijn als 
cylinderolie voor motoren enz. Ook wordt ricinusolie bij uitstek 
geschikt genoemd voor lampolie (Greshoff, Schetsen). Veel wordt 
ricinusolie voorts gebezigd in de zeepziederij; 5 à 10°/,, toegevoegd 
aan andere oliën, geeft een halfdoorschijnende zeep. Haar alleen 
voor de zeepfabrikatie te gebruiken is niet aan te bevelen, omdat 
het rendement gering is en de zeep niet schuimt. Ook in ander 
opzicht is de Rícinus voor de zeepziederij van groot belang; het 
zaad is n.l. zeer rijk aan een enzyme, lipase geheeten, dat in staat 
is om betrekkelijk snel vetten en oliën te splitsen in vrij vetzuur 
en glycerine. De op deze wijze verkregen vetzuren kunnen direct 
als zoodanig voor de kaarsen-fabrikatie dienen en geven, na neu- 
tralisatie met soda of potasch, harde of zachte zeep. Dit procédé 
wordt in Europa steeds verder vervolmaakt; in Indië wordt het 
nog niet toegepast. Daar gedane proefnemingen zijn gepubliceerd 
in Teysmannia 1909, bl. 436. 
Hier wordt djarakolie voornamelijk gebruikt als smeerolie en in 
het batikbedrijf ter toebereiding van katoen voor het verven met 
méngkoedoe. Rumphius geeft als voornaamste toepassing van dja- 
rakolie bij de maleiers en javanen op, het pekken van vaartuigen 
daarmede. Zij nemen, zegt hij, zeer fijn gezeefde, ongebluschte 
1) _Ricinusolie geeft bijzonder gemakkelijk blijvende emulsie’s; het emulsief 
vermogen is zelfs zóó groot, dat kleine hoeveelheden, toegevoegd aan andere 
oliën, ook aan deze de eigenschap verleenen om houdbare emulsies te vormen. 
