RICINUS — ALEURITES. 95 
1471/4428. wel gebruikt tegen bloeddiarrhee. De Clercq (No. 135) vermeldt, 
dat het sap uit den bast, gemengd met klappermelk, in gebruik 
is als middel tegen spruw. Van de jonge bladeren wordt een Bladeren. 
aftreksel met zeer goed gevolg gegeven tegen scrophulosis (Genees- 
kundig Tijdschr. v.N.I. 1854, bl. 477). 
Daadwerkelijk zijn alleen de zaden van dezen boom van oe- Zaden. 
conomisch belang; zij zijn, als bekend, een onmisbaar, in bijna 
alle specifiek indische gerechten voorkomend ingrediënt, vooral 
voor het toebereiden van een saus waarmede afgekookte groenten 
als toespijs bij de rijst worden gegeten, en als zoodanig zijn zij 
een handelsartikel van eenig belang. Java, waar de boom zeer 
algemeen is, importeerde in 1914 uit andere deelen van den ar- 
chipel nog 2.748 tons, waaronder 1.844 tons van Timor & Onderh., 
308 tons van Bali & Lombok, 101 tons van Palembang en 52 tons 
uit de Zuider- en Oosterafdeeling van Borneo. 
Technisch zijn zij meer belangwekkend dan belangrijk als olie- otie. 
zaad. Volgens Wijs (Vetcatalogus) wegen zij 10 à 14 gram per 
stuk en per H.L. 47 Kg.: de harde, 3 tot 5 mM. dikke zaadhuid 
maakt 65 à 70 °/, uit van het zaadgewicht. De kernen bevatten 60 
tot 66°/, olie, die, koud geperst, lichtgeel is en aangenaam van 
reuk en smaak, warm geperst echter donker gekleurd en walgelijk 
riekend en smakend. Deze olie is sterk drogend en kan de lijnolie ver- 
vangen als schildersolie en in de zeepziederij. Het joodgetal — een 
maatstaf voor het drogend vermogen — varieert tusschen 136 en 164. 
De perskoek is niet geschikt voor veevoeder, doch een uitstekende 
meststof met ongeveer 8°/, stikstof en 3.6°/, phosphorzuur (Wijs). 
In kleine hoeveelheden worden deze zaden wel in Europa verwerkt, 
in het bijzonder in Duitschland, en ook Ned.-Indië voert ze uit, 
in te geringe kwantiteit echter om de moeite van het opstellen van 
een overzicht te loonen. Gewoonlijk is hier de waarde voor binnen- 
landsch gebruik te hoog (te Soerabaja werd in 1916 10 à 11 gulden 
per picol betaald) om uitvoer als oliezaad mogelijk te maken en, 
waar dat niet het geval zou zijn, levert het verwijderen van den 
harden dop een bezwaar op, gelijk dat ook in Europa het geval is. 
In het Jaarboek 1909 Dept. van Landb., bl. 80 zegt Dekker, dat, 
naar het schijnt, in de Molukken een gemakkelijk middel wordt 
toegepast om de zaden te schillen. Men zou ze daar in de zon 
scherp drogen, waardoor de zaadhuid tenslotte zou openspringen. 
Mij is dit evenwel niet gelukt; de schil barst alleen. K&miri-olie 
wordt hier vrij veel en voor verschillende doeleinden gebruikt, 
niet echter als schildersolie, ondanks haar groot drogend vermogen 
en het feit, dat lijnolie in groote hoeveelheid wordt ingevoerd. Zij 
dient hier als lampolie, misschien ook wel eens voor medicinale 
doeleinden (Mevr. Kloppenburg verklaart haar een goed middel 
tegen het uitvallen van het haar), voorts — volgens Greshoff's 
Schetsen, bl. 1 — bij het batiken, n.l. om de met soga (Peltophorum) 
rood te verven kains voor het opnemen van de kleurstof geschikt 
te maken, en ten slotte misschien voor culinaire doeleinden. Ten- 
minste, Hasskarl zegt (Het Nut No. 459), dat zij, behalve als 
veel stinkenden walm afgevende lampolie, ook wel in de keuken 
wordt gebruikt, hoewel zij niet lekker is. Volgens de recenter 
mededeelingen van Vorderman in het Geneeskundig Tijdschr. v. 
