1477/4444. 
HEVEA — MANIHOT. 103 
De eetbare zaden zijn in het gewest Palembang soms in groote 
hoeveelheid op de pasars te verkrijgen. Zij worden gekookt of 
gepoft genuttigd en dienen in Manda-iling voor het maken van 
pëkasam, een praeparaat dienstig voor het toebereiden van sam- 
bal: de groote zaden worden daartoe ontdaan van de broze, dunne 
schil, wat zeer gemakkelijk gaat, geweekt en dan met een weinig 
water in een rijstblok fijngestooten tot een brijachtige massa, die, 
in kleine hoeveelheden in pisangblad gewikkeld, op de pasars wordt 
verkocht (Teysmannia 1913, bl. 398). Rauw worden die zaden nooit 
gegeten: op geheel Sumatra staan zij bekend als giftig. Bij het aan- 
gehaalde opstel in Teysmannia teekende de redacteur echter aan, 
dat hij een paar taposzaden uit de buurt van Buitenzorg had weten 
machtig te worden en ze rauw had opgegeten (ze zijn zeer sma- 
kelijk) zonder er hinder van te hebben. Dit sluit echter niet uit, 
zegt hij, dat elders gevaarlijke variëteiten voorkomen, zooals men 
onschadelijke zoete en giftige bittere amandelen heeft *). Dit voor- 
beeld was zeer gelukkig gekozen, daar in de bladeren van Elateri- 
ospermum Tapos, Bl. blauwzuur is aangetoond en blauwzuur ook de 
giftige stof is van bittere amandelen. Dat ook taposzaden HCN be- 
vatten (in de buitenzorgsche werd het echter niet gevonden) blijkt 
uit het onderzoek, gepubliceerd in Straits Bulletin Dec. 1912, bl. 
178, ingesteld met het oog op de tapos-olie; in de perskoek 
werd een geringe hoeveelheid van een glucosied aangetroffen, dat 
bij ontleding cyaanwaterstof geeft. Deze onderzoeker vond in de 
zaden 39 °/, lichtgele, bijna reukelooze, aangenaam smakende, niet 
drogende olie, voor de eigenschappen waarvan moet worden ver- 
wezen naar de oorspronkelijke publicatie. Boorsma (Teysmannia) 
vond in de kernen der buitenzorgsche zaden (op droge stof be- 
rekend) 41.48 °/, olie, 26.25 %, zetmeel en 21%, ruw eiwit. 
Deze olie schijnt niet veel te worden gebruikt, daar het mij 
veel moeite heeft gekost een monster ervan te bemachtigen. Hass- 
karl’s Nut zegt, dat zij voor de spijsbereiding en als lampolie dient. 
In het Museum: Hout, zaden, olie. 
Manihot Glaziovii, Muell. Arg. 
Volksnamen. Ceara rubber, Manicoba. 
Boom, afkomstig uit Brazilië, op Java en elders als caoutchouc- 
leverende boom aangeplant (K. & V. — XII, bl. 32). Hij behoort 
thuis in een zeer droog gebied met onregelmatigen neerslag en 
groeit in zijn vaderland tot op 3600 voet. De introductie had plaats 
ongeveer gelijktijdig met die van Hevea brasiliensis. Hoewel de 
in verschillende tropische landen, ook hier, genomen proeven 
aantoonden, dat, waar de Hevea goed gedijt, die in het alge- 
meen verre is te verkiezen, bleef op den Maniíhot toch het oog 
gevestigd voor droge, arme gronden, waarop van den Hevea geen 
gunstige resuitaten mogen worden verwacht. Manihot Glaziovii 
is daarom in Oost-Java in belangrijke hoeveelheid aangeplant en 
klaarblijkelijk plaatselijk met bevredigend resultaat, daar men, naast 
“berichten van uitkappen en doodtappen, leest van uitbreiding. 
1) In het Jaarboek 1914 Dept. v. L. N. & H. deelde Boorsma mede, dat 
later door hem (van Sumatra) ontvangen zaden 0.2 °/ blauwzuur bevatten. 
| 
Zaden. 
