Andere soorten. 
Zaden. 
Cultuur. 
1417/4444, 
104 EUPHORBIACEAE. 
De uitvoeren zijn en blijven echter onbeduidend, vergeleken bij 
die van Hevea-rubber. De kwaliteit van de rubber is goed. 
Toen de Hevea in Azië reeds lang de rubberboom bij uitnemend- 
heid was geworden, zijn er nog andere manigobasoorten gevonden, 
die goede rubber opleveren, nl. Manihot dichotoma, Ule (Jequié), 
M. heptaphylla, Ule en M. Piauhyensis, Ule. Voor deze is veel 
reclame gemaakt, zoodat zij ook hier zijn ingevoerd: van de re- 
sultaten is echter nog weinig of niets vernomen. 
De algemeen met een weinig gunstig oog beschouwde mani- 
coba’s hebben een pleitbezorger gevonden in Zimmermann, wiens 
monographie „Der Manihot Kautschuk, seine Kultur, Gewinnung 
und Praeparation”’ het standaardwerk voor deze gewassen is (1913). 
Zimmermann acht de cultuur voor Duitsch Oost-Afrika loonend. 
De aanzienlijke prijsdaling van de rubber in 1913 veroorzaakte 
echter daar volgens Board of Trade Journal 14/3 1914, bl. 393 
een groote malaise. Het tappen moest worden verminderd en bij 
twee van de grootste Manihot-ondernemingen geheel worden ge- 
staakt. Met verlaging der vrachten en vrijdom van rechten moesten 
de planters worden gesteund: de groote ondernemingen waren 
er erger aan toe dan de kleinere en hier en daar zag men zich 
genoodzaakt over stag te gaan en de Manihotste kappen. 
De zaden bevatten ca 159/, drogende olie, die in verband met 
de harde schil alleen door middel van extractie zou zijn te win- 
nen; het is niet waarschijnlijk, dat zij van practisch belang zal 
worden (Tropenpflanzer 1913, bl. 584; Bulletin Imp. Institute 1906, 
bl. 364 en 1913, bl. 683). 
In het Museum: Hout, rubber, zaden. 
Manihot utilissima, Pohl (Janipha Manihot, H.B.K.). 
Volksnamen. Cassave — Mal. : Oebi djindral, Oe. inggris 
(Menado), Oe. kajoe — Soend. : Hoewi dangdeur, H. djèndral, 
Sampeu, Singkong ') —Jav.: Bodin *), Kaspé, Katéla djèndral, 
K. mantri, K. poöeng, K. sabekong, K. sarmoenah, K. tapah, 
Téla marikan, T. tjengkol. 
Tot ca 3 M. hooge heester, afkomstig uit Zuid-Amerika, op 
Java en elders in de tropen algemeen gekweekt (K. & V.— XII, 
bl. 33). Onder de planten met eetbare wortels is er geen, die 
zoo algemeen wordt aangeplant ?), doch zij put den grond sterk 
uit. Niet zeldzaam komt het voor, zegt Sollewijn Gelpke (bl. 123), 
dat men velden, waar cassave heeft gestaan, braak moet laten 
liggen: op gronden, waar dit gewas nog niet is geteeld, kan men 
het evenwel, ook al zijn zij mager, achter elkaar drie of vier jaar 
verbouwen, zij het ook met telkens verminderende opbrengst. 
Daar cassave eerst na 8 à 9 maanden oogstbaar is, wordt zij 
door de bevolking in den regel niet op sawahs, doch alleen op 
droge gronden verbouwd, tot op een hoogte van 3200 voet, hetzij 
onvermengd, hetzij met tusschenplanting van boonen of maïs (De 
Bie, Inl. Landb. 1, bl. 110). Fabrieken, voor zoover die product 
1) Is eigenlijk de naam van den toebereiden, niet van den rauwen wortel. 
2) Cassave werd in 1915 op Java en Madoera geoogst van 564.000 bouws 
en op het einde van het jaar waren daarmede beplant 389.758 bouws (Ver- 
slag 1915 omtrent N. H. & L., bl. 197). 
