1477/4444, 
Handelsgewas. 
Gaplèk. 
106 EUPHORBIACEAE. 
cassave, tot deeg gestooten en dat zeer dun uitgeplet, dient tot 
het bereiden van ongerezen ronde koeken, welke in de zon wor- 
den gedroogd. Onder den naam van opak worden deze koeken 
op de pasars voor den gaanden en komenden man op een kom- 
foor geroosterd. Van hetzelfde deeg maakt men kleinere koekjes, 
die in olie gebakken als kripik worden gegeten en ook worden mis- 
bruikt ter vervalsching van kroepoek van garnalen. Nog tal van an- 
dere inlandsche versnaperingen worden van den wortel en van het 
zetmeel bereid: verscheidene vindt men beschreven in De Bie’s ver- 
handeling in Teysmannia 1900, bl. 273 en voorts door Jasper in het 
Tijdschr. d. Ind. Mij. v. N. & L. dl. 66, bl. 125. Eén enkele is hier nog 
te vermelden, n. |. de peujeum der soendaneezen = de tapé der 
javanen, een zoete, alcoholisch riekende en smakende lekkernij 
van den inlander, die niet alleen van cassave, doch op geheel 
dezelfde wijze ook van kêtan en van rijst wordt gemaakt. Daar- 
toe worden de geschilde wortels in stukken gesneden van 5 tot 
10 cM‚, gewasschen en halfgaar gekookt. Na afkoelen worden 
die stukken laagsgewijs gelegd in met pisangbladeren bekleede 
manden: elke laag cassavewortels wordt bestrooid met ragi. ) De 
mand wordt na vullen in het donker geplaatst om te gisten; na 3 à 4 
dagen zijn de stukken zacht geworden en voor het gebruik gereed. 
De eenvoudigste toebereiding van de wortels voor den handel 
bestaat in drogen. Tot voor weinige jaren conserveerde de inlander bij 
overvloed van cassave de wortels op deze wijze alleen voor eigen 
gebruik als reservevoorraad, doch gaplèk bleek geschikt voor vee- 
voeder en voor de spiritus- en glucose-industrie in het westen. Men 
zegt, dat zij gemalen ook wordt gebezigd voor puddings en goedkoope 
biscuits, doch de juistheid daarvan moet in het midden worden gela- 
ten. Het gebruik als veevoeder is de voornaamste toepassing geble- 
ven, zoodat de markt voor dit artikel wordt beheerscht door den 
prijs van andere zetmeelrijke voederstoffen, speciaal maïs. Dank 
zij de groote vraag en de geringe moeite van het bereiden nam de 
productie sterk toe, zoodat de uitvoer bedroeg (volgens de offi- 
cieele uitvoerstatistiek, in tonnen van 1000 Kg.): 
| | | 
van/in | Semarang. Tjilatjap. | Batavia. | Cheribon. REN EIEES 
| | | | van Java. 
1910 1.485 | 5.044 5.120 DVi n.v. | 71 
1011 2.079 | 6.326 | 7.534 — — | — 
1912 9.381 | 7.408 n.v. 3:90 102 22 
1913 16.129 | 9.353 — 110 258 | ga 
1914 23.834 10.592 847 80 | 1.896 — 
Voor het maken van gaplèk worden de wortels geschild (wat 
ook wel eens wordt nagelaten), overlangs in stukken gesneden en 
gedroogd in de zon. Somtijds worden zij vooraf eenigen tijd in 
stroomend water geweekt, om beschimmelen van het gedroogde 
product te voorkomen. 
1) Ragi is volgens De Bie een mengsel van rijst en kêtanmeel met wat 
knoflook en langkoewas; het wordt in droge koekjes verkocht. 
