MANIHOT. 109 
147/4444. fabriekmatige bereiding, wordt gedroogd en verkocht aan de fa- 
brieken van veevoeder als vulstof of, vermengd*met het meest 
inferieure zetmeel, uitgevoerd. Niet steeds is echter voor dit afval- 
product een loonende prijs te bedingen, zoodat een deel als 
brandstof wordt gebezigd. 
Van hooger waarde, door het veel grooter zetmeelgehalte, is de 
ampas van de kampongmeelbereiding, in het soendaasch onggok 
geheeten. Deze wordt plaatselijk verkocht aan de varkensfokkerijen, 
gebezigd voor het voederen van eenden en ook na drogen geëx- 
porteerd als veevoeder. In Europa zou men er het zetmeel nog 
uit weten te winnen. Voorheen gold deze ampas als een waarde- 
loos, stinkend afval. Volgens het rapport van den nederl. Consul 
te Liverpool (Handelsberichten 11 Juni 1914, bl. 270) is het 
gebruik van tapioca-ampas in Engeland toenemend. Bericht wordt, 
dat de meeste verbruikers dit artikel in ongemalen toestand pre- 
fereeren en dat de prijs afhangt van de kleur; naarmate het witter 
is, is de prijs hooger. 
Een klein deel wordt in de Preanger gebruikt ter vervalsching 
van de katjang boengkil, bestemd voor de bereiding van ontjom 
(zie Arachis hypogaea, L.). Volgens Vorderman (Geneeskundig 
Tijdschr. v. N. 1. 1902, bl. 417) wordt de onggok geperst, daarna 
fijngemaakt en gezeefd en in een verhouding van 1:10 gevoegd 
bij de fijngehakte katjang-boengkil voor dat deze gestoomd wordt. 
De aanzienlijke hoeveelheid cassavemeel die wordt uitgevoerd, Vere 
vindt toepassing voor het bereiden van alcohol, glucose, dextrine, 
stijfsel, en vooral in de textielnijverheid voor het pappen der ketting- 
draden, waarvoor het beter geschikt is dan aardappelstijfsel omdat 
het niet verkleurt. De rol van het cassave-meel op de westersche 
markt is feitelijk het aanvullen van tekorten op de nog veel grootere 
productie vádn aardappelmeel, dat aldus den toon van de markt 
aangeeft. Dat -de bekende biscuits van Huntley & Palmers van 
cassavemeel zouden worden gemaakt, is een verzinsel. 
Zoowel in Europa als in het Oosten wordt cassavemeel op groote Vliokken en 
schaal verwerkt tot vlokken en paarls, vooral vlokken, waarnaar P°°%”'= 
groote vraag bestaat. Te Singapore is dat bedrijf sinds lang in 
handen van chineezen. Volgens Schlechter (Tropenpflanzer 1901, 
bl. 323) komt daar de bereiding van paarltapioca volkomen over- 
een met die van paarlsago (zie onder Metroxylon); het vormen 
van vlokken geschiedt echter anders; in plaats van te schudden 
op een zeil, drukt men het vochtige, licht samenpakkende zetmeel 
door een rooster: de afstand der staven bepaalt de grootte van 
de vlokken. Deze worden dan verstijfseld en gedroogd op precies 
dezelfde wijze als de paarls. 
Het maken van paarltapioca wordt op Java, in verband met 
de geringe behoeften der markt, grootendeels overgelaten aan de 
kleine inrichtingen, die de singapoersche methode volgen. In één 
enkele groote fabriek zou de bereiding machinaal geschieden en 
wel, volgens Publicatie No. 8 (1916) van N. & H., door het nog 
vochtige meel te persen door geperforeerde platen, waarbij draden 
ontstaan, die eenige gelijkenis vertoonen met vermicelli. Deze 
draden vallen op door middel van stoom of heet zand verhitte 
platen, welke machinaal in schuddende beweging worden gehou- 
