147/4470, 
147/4470. 
MANIHOT — ENDOSPERMUM. Ì 13 
Van deze bij de europeanen meest als crotfons bekende planten, 
beschrijft Rumphius (IV, bl. 65) een respectabel aäntal vormen en 
van verscheidene ervan weet hij eenig gebruik te vermelden. 
Van alle is de wortel en bast heet van natuur, een brandend 
gevoel veroorzakend in mond en keel, dat wel een dag lang aan- 
houdt. De scherpte vermindert echter, als men ze kookt en daarbij 
de Scutellaria (Araliaceae) doet. Een dergelijk afkooksel van een 
donkergroenen vorm, die minder heet zou zijn dan de andere, wordt 
gebruikt als zweetbad, doch men moet daarvan tevens een teugje 
drinken. De wortel van een rooden vorm, gewreven met het melksap 
van Euphorbia neriifolia, L., geeft men als purgans bij maagkrampen 
en de versche wortel van een wildgroeienden groenen vorm zou 
op de Oeliassers en Noesa Laut gekauwd zijn geworden als het 
daar gebruikelijke purgeermiddel (Rumph.). Bij de maleiers wordt 
volgens Ridley (Mal. Geneesmiddelen, bl. 43) een’ papje van den 
wortel van een gelen vorm op de haid gesmeerd tegen syphilis. 
Dit alles wijst op het voorkomen in wortel en schors van een 
scherp bestanddeel, doch in het sap vond Boorsma (Teysmannia 
1910, bl. 794) slechts looistof. In de bladeren trof dezelfde evenmin 
giftige stoffen aan. 
Van alle gele vormen zijn volgens Rumphius de jonge bladeren 
zoetachtig en kunnen als moeskruid worden gegeten. Van een 
ervan wordt medegedeeld, dat de jonge bladeren aan de sirih en 
kalk de scherpte benemen en daarom preventief of repressief worden 
gebruikt als de mond voor of door sirihgenot gevoelig is (Rum- 
phius). Hasskarl (Het Nut No. 409) zegt, dat men mager blijvenden 
karbouwen de jonge takjes fijngewreven ingeeft om ze in goede 
conditie te brengen: de dosis is zooveel jonge takjes van 3 duim 
lengte, als men met duim en wijsvinger kan omvatten. 
Endospermum malaccense, Benth. 
Volksnamen. Mal.: Séndok-séndok. 
Groote boom, omstreeks 80 voet hoog, met dikken stam; het hout 
is zacht en licht, wit van kleur en in gebruik voor planken en het 
maken van houten trippen (Ridley, Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 94). 
Endospermum moluccanum, Becc. (Capellenia mo- 
lueceâha, 7-6 0B.): 
Volksnamen. Mal. Mol.: Kajoe radja, Kajoe sémoet — Alf. 
Amb.: Ai latoe — Boeroe: Ai miri — Ternate: Afo, Bisi 
mafala — Minah.: Matatiri. 
Den Arbor Regis beschrijft Rumphius (ll, bl. 257) als een 
tamelijk hoogen, niet zeer dikken boom, die geen ander gewas in 
zijn onmiddellijke nabijheid duldt en daarom altijd alleen staat 
als een vorst, Hij groeit in de Molukken zoowel op het strand 
als in het gebergte, doch ís niet algemeen. De stam en al de takken 
zijn hol, een verblijfplaats biedend aan tallooze groote, zwarte, 
strijdlustige mieren, die hier of daar den stam doorboren. Hun 
beten zijn zeer pijnlijk. Als men den boom kappen wil, dan moet 
men eerst wat droge atap om den stam leggen en die aansteken, 
om de mieren zooveel mogelijk te verjagen. 
De dunne wortels zouden in gebruik zijn geweest als weermiddel 
Wortel en bast. 
Bladeren. 
Wortels. 
