EXCOECARIA — SAPIUM. 119 
middelmatigen, wilden boom van de ambonsche eilanden, wassende 
aan de kanten van de bosschen ín de valleien en in het lichte 
kreupelbosch. Het hout is witachtig, week en onnut. 
De bast wordt door sommigen met water gewreven om het 
uitgeperste sap te doen dienen als zacht purgeermiddel voor groote 
menschen. Als die bast gekwetst wordt, vloeit er — niet overvloedig — 
een dik, wit melksap uit, dat spoedig geel en kleverig wordt en 
besterft tot een donkergele gom. De ambonneezen vernissen er 
hun schilderijen mede, doch meest die op hout staan ; deze worden 
daarvan wel glad en glimmend, doch verkrijgen een gele tint. 
Ook mengt men wel het melksap van dezen boom met dat van 
Alstonia scholaris, R. Br. om te dienen als lak of vernis voor hout 
(Rumph.). Smith deelde in Teysmannia 1901 (bl. 91) mede, dat 
het melksap op Ambon dienst doet als lijm. 
De jonge, bruine bladeren zijn bij de kraamvrouwen in groot 
gebruik om de jonggeborenen van binnen te zuiveren; zij nemen 
de bladeren met die van raoe hoetan (Dracontomelum spec.), be- 
sproeien ze met een weinig citroensap, braden ze, in een ander 
blad gewikkeld, in de heete asch en wringen het sap eruit. Dit 
sap, een weinig warm gemaakt, gieten ze den kinderen in den mond; 
het zuivert ze van het darmpek, meteen van de tong, maag en dar- 
men alle slijmerigheid afvagende. Men mag zoowel het sap als 
een aftreksel van de bladeren ook op andere tijden aan kleine kin- 
deren geven, als ze onrustig en hardlijvig zijn. Bij volwassenen 
werken deze jonge bladeren niet purgeerend: met eet ze. 
De kernen der zaden zijn insgelijks eetbaar; zij smaken zoet 
als hazelnoten (Rumph.). 
147/4483. Sapium indicum, Willd. (Excoecaria indica, Muell. 
Arg). 
Volksnamen. Mal.: Goerah (?)—Amb.: Ai toei, Aitohi, Ai poeë. 
De Ichthyoctonos litorea van Rumphius (III, bl. 213) is vol- 
gens diens beschrijving een middelmatige boom, rank van stam, 
niet veelvuldig voorkomende op het strand of niet ver daar van 
daan. Blijkens K. & V. (XII, bl. 615) is deze zeer nauw aan de op 
Java voorkomende Sapium virgatum, Hook. f. verwante plant ge- 
vonden op Lingga, Borneo, eenige moluksche eilanden en Nieuw 
Guinea. Het is een van die zorgelijke melkboomen, die een schadelijke 
kracht hebben, zegt Rumphius, en daarom liefst gemeden worden. 
Het witte hout, hoewel licht en week, is nochtans duurzaam en 
wordt door worm niet aangetast, zoolang het droog wordt gehou- 
den. Voor timmerwerk is het echter niet geschikt. 
De vruchten, gegroefde bolletjes, uitloopende in een spitsje, 
zijn wat grooter dan musketkogels: rijp zijn zij donker, hout- 
achtig en hard. Men ziet ze hier en daar verstrooid liggen op 
het strand, want zij worden door geen dier aangeraakt. De on- 
rijpe, melkachtige vruchten worden gebruikt voor het bedwel- 
men van visch: men zet een stuk van de rivier af met horden 
en strooit dan eenige korfjes vol gestampte en met asch ver- 
mengde jonge vruchten op het water, waarna men zoo lang met 
stokken in het water stampt en wroet, tot het met het schuim 
van de vruchten bedekt is. Alle visschen, die erin zijn, komen 
Bast. 
Melksap. 
Bladeren. 
Zaden. 
Hout. 
Vruchten. 
