Bast. 
Melksap. 
Fladeren. 
147/4498. 
Culinair. 
Medicinaal. 
122 EUPHORBIACEAE. 
De bast, vervolgt Rumphius, wordt vooral op Ternate gebruikt 
als sterkwerkend purgeermiddel; daartoe neemt men een stukje 
van de melkachtige schors van den wortel of den stam, kneedt 
het in klappermelk en neemt dat vocht, nadat het gezeefd is, in. 
De geheele plant is vervuld met een spierwit melksap, overal 
uitloopende waar men haar kwetst. Dit melksap is kleverig en 
samentrekkend, aanvankelijk zonder smaak, doch daarna een gevoeli- 
gen brand in de keel veroorzakend. In de oogen komend doet 
het die ontsteken en opzwellen. Behalve dit melksap is er echter 
aan deze plant niets schadelijks (Rumph.). * Het is dan ook niet 
onmogelijk, dat juist is, wat R. mededeelt omtrent de bladeren, 
n. |. dat zij door de geiten, en op Java ook door de menschen — zelfs 
rauw — worden gegeten: op Hitoe echter zouden zij als purgeer- 
middel onder brij worden gekookt. De mogelijkheid van verwarring 
met andere planten, waar het berichten betreft, die Rumph.geeft 
uit de tweede hand, is hier evenwel niet denkbeeldig. Dat de bladeren, 
mits bevrijd van het melksap, gegeten kunnen worden, ís niet onwaar- 
schijnlijk. Rumphius zegt voorts uit eigen ervaring te weten, dat 
het sap uit de verwarmde, met klapperolie bestreken bladeren, met 
succes bij zwerende ooren en zinkings wordt ingedruppeld. 
Euphorbia pilulifera, L. 
Volksnamen. Mal. : Daoen bidji katjang (Mol.), Gèêlang soesoe, 
Gèndoneg anak (Batav.)— Soend.: Nanangkaän —Jav.: Pa- 
tikan, Patikan kébo. 
Eenjarig, opgericht, 30 tot 60 cM. hoog, cosmopolitisch onkruid, 
voorkomende in alle tropische landen van de Oude en de Nieuwe 
Wereld en hier zeer algemeen, zoowel in de laagvlakte als in het 
gebergte. Rumphius beschrijft het (VI, bl. 54) onder den naam van 
Esula esculenta en zegt, dat de jonge stelen en bladeren rauw 
kunnen worden gegeten. Hoe onwaarschijnlijk die mededeeling ook 
schijnt, vindt zij toch bevestiging in het Tijdschr. voor Inlandsche 
Geneeskundigen 1895, bl. 13. Daar wordt gezegd, dat de soenda- 
neezen deze plant rauw of gestoomd nuttigen, doch dat overvloedig 
gebruik buikpijn verwekt. 
De medicinale toepassingen zijn verschillend. In het Tijdschr. 
v. Inl. Geneesk. wordt te genoemder plaatse gezegd, dat de fijnge- 
stampte plant op wonden en gezwellen wordt geappliceerd, terwijl 
een aftreksel ervan wordt gegeven bij chronische darmcatarrh of ont- 
steking van den endeldarm. Mevrouw Kloppenburg beveelt het sap, 
geperst uit het met koenir fijngestampte kruid, aan tegen darmzweren. 
Bisschop Grevelink (bl. 426) zegt, dat E. pilulifera en E‚ thymifolia, L. 
de kruiden zijn, die hier bij verschillende ingewandsziekten van 
kinderen het meest worden toegepast. Vorderman (Tijdschrift voor 
Inl. Geneesk. 1894, bl. 20) vermeldt, dat het gebruik van een afkook- 
sel uitstekende diensten moet hebben bewezen bij chronische 
bronchitis, asthma en influenza; als middel tegen bronchitis wordt 
het ook vermeld door Mevr. Kloppenburg. Rumphius bericht, dat 
Dr Horsfield (Medicinal plants, bl. 115) bericht, dat hij eens eenige 
greinen gedroogd sap twee maal daags ingaf tegen waterzucht en dat de 
patiënt er zeer veel baat bij had gevonden; hij zegt, dat het zonder eenig 
gevaar kan worden toegediend. 
