147-4408. 
Melksap. 
Rubber. 
1471/4408. 
124 EUPHORBIACEAE — ANACARDIACEAE. 
Euphorbia Tirucalli, L. 
Volksnamen. Mal.: Patah toelang—Soend.: Soesoeroe—Jav.: 
Kajoe oerip, Patjing (Pantjing) tawa, Tikël baloeng — Mad.: 
Kadjoe lêso, K. potong, K. tabar, Lang-tolangan. 
Boomheester, afkomstig uit Afrika, doch in Ned.-Indië veel ge- 
kweekt en naar het schijnt op sommige plaatsen ook verwilderd 
(K. & V. — XII, bl. 26). Menigvuldig vindt men deze door haar 
zonderling voorkomen opvallende plant in pagers; door stekken laat 
zij zich gemakkelijk vermenigvuldigen. Rumphius (VII, bl. 62) zegt 
terecht van zijn Ossifraga lactea, dat zij kwalijk te beschrijven 
is, doch karakteriseert haar intusschen voorbeeldig door te zeggen, 
dat zij meer op een zeegewäs dan op een landplant gelijkt, dat 
de ronde, groene takken, telkens een hand lang voortgeloopen 
hebbend, zich schielijk in twee dwarstakken verdeelen en die we- 
derom in twee andere, juist alsof alles aan deze plant gebroken was. 
Aan de jongste takjes vindt men hier en daar enkele blaadjes staan. 
Boorsma noemt Euphorbia Tirucalli, L. een buitengewoon venij- 
nige plant (Teysmannia 1910, bl. 787), die bij de minste verwonding 
overvloedig lichtgeelachtig, scherp en giftig melksap laat uitvloeien. 
Op de huid doet het geen kwaad, zegt hij, uit ervaring, Rum- 
phius na, doch wie het bij ongeluk in de oogen krijgt, wat licht 
gebeuren kan, zal daarvan stellig ernstige gevolgen ondervinden 
als niet onmiddellijk hulp bij de hand is. De inlanders wasschen 
in dat geval het oog uit met klappermelk, wat navolging verdient. 
Als nuttig gebruik was aan Rumphius slechts bekend (hij voerde 
de plant op Ambon ín van Batavia), dat de „inwoonders” daar haar 
gebruiken tegen beenbreuken, door de buitenste schil fijn te wrijven 
en op het gebroken been te binden. Dit schijnt ook thans nog wel 
het geval te zijn. Boorsma vermeldt voorts het gebruik van het 
melksap als bedwelmend middel bij de vischvangst en als uitwendig 
geneesmiddel op schurftplekken alsmede op gezwellen. Ook worden 
wel enkele druppels — voor hetzelfde doel worden insgelijks af- 
treksels van andere deelen, als de wortels en de jonge takjes 
gebezigd — met geklopt ei gemengd ingenomen als purgans. Mevr. 
Kloppenburg zegt, dat het melksap wordt gebruikt om doorns, 
splinters e.d. uit te trekken. 
Voor visschen is het melksap zeer vergiftig. Boorsma bevond, 
dat een concentratie 1: 500.000 bedwelming veroorzaakte bij goud- 
visschen en dat, behalve giftstoffen van harsachtigen aard, ook 
een vluchtig gif voorhanden moet zijn. Verder bevat het caout- 
chouc. In Natal, waar de plant in groote hoeveelheid in het wild 
wordt aangetroffen, wordt zij getapt en levert een onooglijke, on- 
veerkrachtige substantie, die voor ca 13!/,°/, van het droog ge- 
wicht aan zuivere rubber bevat, naast pl. m. 74°/, hars. Deze rub- 
berexploitatie wordt beschreven in het Landbouwjaurnal van de 
Unie van Zuid-Afrika 1913, bl. 737. De productie van Firucalli- 
rubber bedroeg toen ca 25000 Ibs. per maand. 
In het Museum: Rubber. 
Euphorbia trigona, Haw. 
Boomheester, evenals E. antiquorum en E. neriifolia vaak in 
pagers aangeplant en met ongeveer gelijke inlandsche namen aan- 
