153/4545. 
MANGIFERA. 127 
Het hout van den Manga domestica is volgens Rumphius 
(L, bl. 93) — en alle auteurs zijn het daarmede eens — niet deugend 
tot eenig werk wegens zijn sappigheid en broosheid, zoodat ook 
dikke takken niet zijn te vertrouwen. Ridley beschrijft het (Mal. 
Timmerhoutsoorten, bl. 45) als tamelijk zwaar, geelachtig wit en 
vrij zacht, met duidelijke ringen. Volgens een opgave van Koorders 
in Tectona III, bl. 120, behelpen zich de lucifersfabrieken in Eng.- 
Indië bij gebrek aan beter materiaal wel tijdelijk met het spint 
van jonge manggaboomen. 
Een afkooksel van den bast gebruiken de javanen volgens Van 
Eeden (Duyfjes’ Houtcatalogus No. 271) om aan kleederen, die met 
indigo zijn blauwgeverfd, een groene kleur te geven. Jasper & 
Pirngadie berichten (Vlechtwerk, bl. 78), dat men een aftreksel van 
den bast van mangga goerih bezigt om vlechtmateriaal groen te 
kleuren. Filet (No. 275) vermeldt, dat de bittere, aromatische bast 
wordt gebruikt bij diarrhee, leucorrhee, enz. en dat men aan de 
hars een antisyphilitische kracht toekent: wellicht echter putte hij 
uit eng -indische bronnen. 
De jonge bruine, naar het purpere trekkende bladeren kan men 
rauw eten of tot atjar gebruiken (Rumph.); volgens K. & V. worden 
door de javanen de jonge bladeren bij de rijst gegeten alléén van 
de variëteiten pélém dodol, p. lalidjiwa en.p. séngir. 
Op Madoera worden de bladeren, als ander voedsel schaarsch 
is, aangewend als veevoeder (Veeartsenijkundige Bladen Ill, bl. 296). 
Door een eenzijdige voeding van runderen met manggabladeren 
geraken de dieren in een ziekelijken toestand, in welken uit de 
urine een gele verfstof is af te scheiden, die in Eng.-Indië gewon- 
nen werd (de waterverf, in den handel bekend als indisch geel). 
Een beschrijving van deze industrie, die om de kwelling welke 
het bijzondere diëet het rund doet ondergaan thans in Voor-Indië 
verboden schijnt te zijn, is te vinden in Indian Agriculturist Juli 
1910, bl. 216. In het pharmacologisch laboratorium te Buitenzorg 
werd uit de bladeren en den bast een geelgekleurde verbinding 
in gekristalliseerden toestand afgezonderd, die te beschouwen is 
als de moederstof van het indisch geel: in de vruchten komt dit 
lichaam niet voor (Jaarboek 1906 Dept. v. Land., bl. 49, nader 
uitgewerkt in Bulletin XVI, bl. 18). 
De onrijpe vruchten zijn zeer geschikt en gebruikelijk om in 
pekel en azijn te leggen, gelijk men de spaansche olijven doet, 
wordende zij ook tot dien einde en op dezelfde manier (te weten 
om den appetijt op te wekken) bij allerhanden kost gegeten. Uit 
de halfrijpe mangga’s wordt een aangenaam moes gemaakt en de 
rijpe mangga’s worden meest rauw gegeten wegens hun lekkeren 
smaak, waarvan men kwalijk zat of moede kan worden. Van het 
uitgeperste, doorschijnende sap, met suiker vermengd en gekookt, 
pleegt men een dik conserf te maken, zeer aangenaam voor zie- 
ken om den mond te verfrisschen. Op Makassar vallen de vruchten 
in menigte van de boomen, omdat ze vanwege haar overvloed niet 
alle genuttigd kunnen worden, doch de afgevallene nemen ze en 
stooten of persen het sap met groote potten vol daaruiten dat alleen 
om er azijn van te maken (Rumph.). 
De onrijpe mangga is het uitgangspunt voor de bereiding van 
Hout. 
Bast. 
Bladeren. 
Indisch geel. 
Vruchten. 
