RHUS — ILEX. 143 
kwam een geval ter oore van een inlander, die gedwongen was een 
volwassen exemplaar te vellen en toen ruim zes weken lang zeer veel 
hinder had gehad van talrijke zweren op alle deelen van het lichaam. 
Algemeen werd ons door inlanders verzekerd, dat somtijds uit boos 
opzet een paar afgebroken takken of eenige vruchten in het water 
worden geworpen, om daardoor benedenstrooms zich badende per- 
sonen een huidontsteking te bezorgen (K. & V. — IV, bl. 124). 
Ook Rumphius (l, bl. 179) is over dit vocht zeer uitvoerig. 
Wanneer men in den stam van den Cassuvium silvestre 
wat diep kerft, dan loopt de melk overvloedig daaruit, wordt dik 
en blijft aan den boom hangen als een straal zwarte inkt. Waar 
die melk op de huid komt, maakt zij terstond een zwarte plek en 
veroorzaakt kort daarna een moeilijk jeuken, waarop de huid 
zwelt en rood wordt, alsof ze verbrand was, doch niet zoo licht 
overgaat tot verzweren als bij aanraking met het vocht uit de 
vruchtschil (zie beneden). Deze melk is bij de ambonneezen in 
gebruik om de schilden aan de voorzijde zwart te kleuren, waartoe 
die 2 of 3 maal daarmede worden bestreken en op dezelfde wijze 
verven zij hun wandelstokken, stelen van werpspiesen enz. 
Wonderlijk is, vervolgt Rumphius, dat van een boom zoo vol Bladeren. 
schadelijk sap, de jonge, slappe, nog witachtige bladeren zon- 
der nadeel rauw kunnen worden genuttigd; zij hebben een zoe- 
ten, ietwat samentrekkenden smaak. Uit voorzorg drukt men den 
druppel melk, die aan den afgebroken steel hangt, eerst eruit. Om 
zich die bladeren te verschaffen maakt men op Ambon van de 
rechte takken tuinstaken, die gemakkelijk uitschieten, waaruit men 
zou kunnen concludeeren, dat het zoo’n vaart niet loopt met de 
schadelijkheid van het regenwater, hetwelk van de bladeren druipt. 
Rumphius zegt, dat dit zoo scherp is, dat wanneer het iemand aan 
het lichaam raakt, de huid daarvan opzwelten als het ware verbrandt. 
Als tegenhanger zij hier vermeld, dat aan K. & V. gevallen zijn me- 
degedeeld van inlanders, die het sap op den arm konden smeren, 
zonder daarvan nadeel te ondervinden. 
De groenblijvende, weeke vruchtsteel (het appeltje) is veel kleiner vruchten. 
dan die van Anacardium occidentale, L. en van denzelfden smaak, 
doch zoeter. Op Banda, waar de boom overvloediger voorkomt 
dan op Ambon, worden zij op de markt te koop aangeboden (R.). 
De eigenlijke vrucht heeft een sponsachtige schil, die een scherp, 
olieachtig vocht uitgeeft. Waar dat de huid raakt, veroorzaakt het 
een onuitwischbare plek, die straks, alsof ze gebrand was, rood 
wordt en ten derden dage pijnlijk begint te zweren, terwijl het lit- 
teeken wel een jaar lang kenbaar blijft. Met dit brandende sap bestrij- 
ken de ambonneezen de kanten van den omloop of koerap (ringworm) 
opdat deze niet verder voortloopen en uitzweren zal (R.). 
De vruchtkern kan men, als die van Anacardium occidentale, 
eten, doch mede met de voorzorg, dat de voornoemde scherpe olie 
de pit niet verontreinigt en daardoor tong en mond verbrandt (R.). 
AQUIFOLIACEAE. 
157/4614. Ilex paraguayensis, St. Hil. 
Herva maté, Yerba maté, Maté, Parana- of Paraguay-thee is 
afkomstig van een tamelijk hoogen boom, die in overvloed wild- 
