1517/4614. 
144 AQUIFOLIACEAE-—CELASTRACEAE. 
groeiend voorkomt in de wouden van subtropisch Zuid-Amerika 
en in de laatste jaren daar ook met succes wordt gecultiveerd. 
Waarschijnlijk zou hij hier wel gedijen in het gebied, waar de thee 
wordt geplant; tenminste, in het Verslag 1882 omtrent ’s Lands 
Plantentuin wordt gerapporteerd, dat de aanplant van Ilex para- 
guayensis in den cultuurtuin zich goed ontwikkelde: de struiken 
hadden een gemiddelde hoogte van 5 voet en een kroonomvang van 
15 voet; vermeerdering was echter nòch door zaden, nòch op andere 
wijze mogelijk gebleken '). 
De niet al te jonge twijgen en bladeren, boven het vuur verflenst, 
vervolgens kunstmatig gedroogd of geroosterd en dan tot gruis 
gemalen, leveren in Zuid-Amerika een aftreksel, dat daar algemeen 
wordt gedronken als stimulans en,‚ naar men zegt, boven koffie of 
thee wordt geprefereerd door hen, die zich eenmaal aan het ge- 
bruik van maté hebben gewend. Het werkzame bestanddeel is 
naar het oordeel van de meeste chemici eveneens cafeïne en het 
aroma dankt de maté aan een aetherische olie. De planten be- 
ginnen te produceeren op 6 à 7-jarigen leeftijd: men oogst dan 
van aangeplante boomen om de 2 of 3 jaar een hoeveelheid van 4 tot 
7 Ibs, terwijl 12 à 13-jarige boomen 16 lbs. opleveren. Boomen van 
hoogeren leeftijd waren in de cultures nog niet aanwezig (Board 
of Trade Journal Dec. 1912, bl. 676). De exploitatie der yerba- 
bosschen geschiedt uitermate ruw, zoodat daaromtrent geen op- 
gaven, de productie betreffende, kunnen worden gegeven. Voor 
Brazilië en Paraguay is maté een handelsartikel van groot belang: 
de consumptie is echter beperkt tot Zuid-Amerika, daar zij in 
Europa, ondanks hardnekkige pogingen, geen ingang heeft kunnen 
vinden, hoezeer ook van gezaghebbende zijde meermalen het ge- 
bruik aan gezonden en zieken met klem is aanbevolen. De literatuur 
over dit onderwerp is zeer rijk, doch ik bepaal mij voor bereiding 
en gebruik tot een resumé van een populair stukje uit The Field, 
overgedrukt in Tropical Agriculturist 1906 dl. 27, bl. 235. Een 
lepel matégruis wordt in een ketel met kokend water overgoten 
en het aftreksel met suiker, doch meestentijds zonder die toe- 
voeging, opgediend. De drank wordt opgezogen door een buisje 
of rietje: men kan hem wel drinken op de wijze van thee, doch 
dat vergalt menigeen het genot, zooals ons europeanen het bier 
niet zou smaken, als wij dat door een rietje moesten zuigen. Het 
brouwsel is bitter en scherp en het vieze gezicht van den nieuweling 
in het matédrinken bewijst, dat de ongeschoolde tong het ver van 
lekker vindt, doch evenals dat het geval is met alcoholica, men krijgt 
er meestal spoedig smaak in en eenmaal aan het gebruik gewoon, 
is het moeilijk er weer af te raken. Het is — thans komen de 
groote deugden, die elk genotmiddel voor zich opeischt, hetzij 
het sirih heet of chocolade — verleidelijker dan tabak, veel verlok- 
kender dan sterke drank, ten slotte oneindig veel beter dan eenig 
prikkelend of pijnstillend middel en in de meeste gevallen zonder 
schadelijke nawerking. De peon in Argentinië leeft bijna alleen 
van vleesch en maté; als het vleesch hem ontbreekt, zoodat hem 
l) Blijkens het verslag over 1890 (bl. 44) bevatten de bladeren echter 
geen cafeïne, zoodat te betwijfelen valt, of dit wel de soort was waarvoor 
zij werd gehouden. 
