SAPINDUS — APHANIA. 151 
Men zou denken, dat deze vruchten een gezocht handelsartikel 
zijn, doch daarin zou men zich vergissen. Het Koloniaal Museum 
(Bulletin No. 26, bl. 65) poogde in 1902 tevergeefs ze geplaatst 
te krijgen te Hamburg en te Londen: de industrie gebruikt geen 
zeepnoten, wel het z. g. panama- of zeephout. Rêrak bevat !/, 
meer saponine dan zeephout, doch het sop is donkerder en slecht 
riekend; zij zouden het zeephout wel kunnen vervangen, doch 
die wetenschap is van luttel waarde waar men zeepnoten in 
Europa niet wil. Het resultaat van de pogingen van het Koloniaal 
Museum is zoo beslist negatief, dat men tegenover berichten, die 
handel in zeepnoten in Europa als iets reëels voorstellen, een 
gereserveerde houding moet aannemen. Zoo wordt in Díiplomatic 
& Cons. Reports No. 3712 (Verslag Algiers over 1905) gezegd, 
dat in Algerië een ingevoerde Sapindus (S. utilis) wordt gecul- 
tiveerd, waarvan het vruchtvleesch 28°/, saponine zou bevatten 
tegen panama-hout 8°/,. In Duitschland, dat de geheele, doch 
beperkte, productie afgenomen heet te hebben, zouden wasch- 
poeder, een haarwaschmiddel en vele andere toiletartikelen van 
deze vruchten worden gemaakt. 
De zaden van Sapindus Rarak bevatten een nietdrogende olie. zaden. 
Rumphius zegt, dat men ze gebruiken kan voor het vervaardigen 
van bidsnoeren, want als men ze draait en polijst worden zij 
fraai zwart als ebbenhout, doch veel lichter. Zij zijn niet ge- 
makkelijk te beschadigen: er is een flinke slag met een hamer 
noodig om ze te breken. 
In het Museum: Vruchten. 
165/4742. Erioglossum edule, Bl. 
Volksnamen. Soend.: Kilajoe, Tilajoe —Jav.: Kilajoe. 
Kromme, kleine boom of boomheester, meestal slechts 8 tot 10 M. 
hoog en 10 à 15 cM. dik, verbreid over Z. O. Azië en tropisch 
Australië. Op Java wordt hij gevonden tusschen O en 1200 M. zee- 
hoogte, nooit gezellig groeiend, doch in vele streken, o.a. in de 
meeste djatibosschen, algemeen. Daar wordt het hout, om de geringe Hout. 
afmetingen, hoogst zelden door de inlanders gebruikt: in Z. W. 
Bantam dient het soms om er rijststampers van te maken (K. & 
VIX, bl. 154). Hasskarl’s Nut (No. 566) zegt, dat het sterk ís en 
wordt gebruikt voor stelen van gereedschap. De bladeren worden Bladeren. 
voor geneeskrachtig gehouden. De Clercq (No. 1296) vermeldt, dat 
zij gekauwd worden geappliceerd op ontvellingen; te Buitenzorg 
vernam ik, dat zij, met adas-poelasari fijngewreven, worden gebezigd 
als smeersel tegen loomheid. De rijpe vruchten worden volgens Vruchten. 
K. & V. soms rauw door de inlanders gegeten. Hasskarl (l. c.) noemt 
ze „eetbaar, doch zuur en daarbij een weinig zoet”. Ridley zegt 
(Straits Bulletin 1902, bl. 432), dat, hoewel de wetenschappelijke 
naam aanduidt, dat de vruchten eetbaar zijn, zij nimmer worden 
gegeten, behalve door ‚kinderen. Dat die een vrucht al heel spoedig 
eetbaar achten, zal ieder zich uit zijn jeugd herinneren. 
In het Museum: Bladeren, vruchten. 
1635/4743. Aphania paucijuga, Radlk. 
Volksnamen. Mal.: Toelang poetih. 
Boom, 20 tot 40 voet hoog, (op het Maleische Schiereil.) niet 
