165/4767. 
Makassar-olie, 
154 SAPINDACEAE. 
Wijs’ Vetcatalogus beschrijft de zaden als langwerpig rond, 10 
tot 15 mM. bij 6 à 10 mM., afgeplat. De schil bedraagt 40 °/, van. 
het zaadgewicht en de kern bevat ongeveer 70 °/, olie. Zaad en 
olie zijn blauwzuurhoudend. Uit de rijpe vruchten (aldus K. & 
V.), welke bij Kedoengdjati (Semarang) kêtjatjil heeten, wordt een 
olie verkregen, die in loco hoog geroemd wordt als uitwendig 
middel tegen schurft en wonden. De zaden kunnen zeer gemak- 
kelijk elk jaar in groote hoeveelheden tegen geringen prijs in de 
meeste djatistreken van Java worden gekocht. Technisch zou de olie 
volgens Tropic. Agr. Oct. 1906, bl. 309 bruikbaar zijn als smeerolie, 
voor zachte zeepen, doch vooral voor verlichting en kaarsenfabrikatie 
en de schrijver betreurt, dat in Eng.-Indië (evenals hier) jaarlijks dui- 
zenden tonnen van een goed oliezaad ín de bosschen teniet gaan. 
Rumphius is omtrent het gebruik van de olie zeer uitvoerig. 
Men bezigt haar, zegt hij, niet in den kost (natuurlijk), doch wel 
in de lamp, maar het meest vindt ze toepassing voor het bereiden 
van allerlei welriekende zalven. Om te maken wat men noemt 
minjak boubou — tot zalving van het hoofd — wordt de olie alleen 
berookt met de welriekende doepa, nadat er eenige dagen te vo- 
ren allerhande geurige bloemen zijn in gedaan. Voor een tweede 
soort, bij de makassaren minjak nileu geheeten, wordt de olie, na 
eerst bloemengeur te hebben aangenomen, vermengd met rasamala- 
en andere welriekende houtsoorten tot de consistentie van een 
zalfje. Deze minjak nileu is bij de makassaren zeer veel in gebruik 
om het lichaam in te smeren. Anderen nemen de olie met een 
weinig was, pandanbladeren en ander reukwerk en deze moet, 
eer zij de consistentie van een zalf krijgt en gebruikt kan worden, 
eenige jaren worden bewaard ; men noemt haar alsdan minjak tahoen- 
tahoen, omdat zij haar deugd eerst met de jaren verkrijgt. Deze zalf is 
ook dienstig in de medicijnen, o.a. voor zwerende ooren, wanneer ze 
warm daarin wordt gedaan. Voor medicinale doeleinden wordt overi- 
gens de koesambi-olie gehouden voor de beste, die hier te verkrijgen 
is. Men maakt er o.a. de zeer geneeskrachtige minjak sakalor van, door 
velerhande heete specerijen en basten daarin eerst te weeken, dan 
zoetjes op te koken en de olie vervolgens door een doek te zijgen. 
Minjak sakalor, die een roode kleur heeft, is dienstig om dagelijks 
de leden te bestrijken tegen sakalor, ’t welk is een beri-beri of 
lammigheid, die uit koude voortkomt (Rumph.). 
Rumphius noemt meer soorten van olie, bereid van Schleichera 
trijuga, dan in de moderne literatuur zijn terug te vinden. Daarin 
wordt slechts gesproken van makassar-olie, die in de Zuider-Dis- 
tricten schijnt te worden aangeduid als takalara. Een uitvoerige 
beschrijving van de bereiding daarvan is gegeven door Matthes 
in Bijdragen T.L. en V. kunde, 3e reeks dl. 7, bl 31. Na te heb- 
ben geschetst, hoe de olie uit de Schleichera-zaden wordt geperst, 
zegt hij, dat men die daarna gedurende 14 dagen tot een maand 
parfumeert, gewoonlijk met de volgende ingrediënten: 
a) tenemalang =storax van Liquidambar orientale, Mill. 
b) minjak rasamala, mij onbekend; te Makassar gevraagde inlich- 
tingen bleven steeds òf onbeantwoord, òf waren duimproducten van 
een of anderen klerk. Misschien is het ’t zelfde als a) onder zijn 
maleischen naam. 
