SCHLEICHERA. 155 
165/4767. _C} muskus 
d) panggiling, d.i. het vocht van de teeldeelkljeren (?) van een 
dier, dat zich in Kaili in het gebergte zou ophouden. 
e) civet Waar hier en verder gesproken wordt van civet is het niet 
duidelijk, ofheteigenlijkecivet(uit Voor-Indië) wordtbedoeld, dan wel 
het ookin den archipel gewonnen product van dieren uit de familie der 
Viverridae, zooals Viverra tangalunga, Gray van Sumatra en Viverri- 
cula malaccensis, Gm.,op Java bekend als dèdès. Matthes noemt de 
civetkat herhaaldelijk djina en volgens Boorsma (Bulletin No. 7 du 
Dépt. de |’ Agr. 1907) is op Java kaloempang djina synoniem met 
dèdès, zooals gezegd afkomstig van Viverricula malaccensis, Gm. 
f) benzoë. 
Nadat de olie hiermede doortrokken is, heeft berooking plaats 
in een toestel, waarvan een afbeelding is te vinden in den Ethn. 
atlas, behoorende bij Matthes’ Mak. Woordenboek (PI. 12, fig. 31). 
Het bestaat uit een aarden bak of pot, waarin de, olie wordt ge- 
daan, een bakje, dat men in den pot plaatst en dat als test dient voor 
het berooken, in de derde plaats een deksel, dat op den pot wordt 
gezet om het vervliegen van den zich bij het verbranden ontwik- 
kelenden geurigen damp te beletten. Het berooken geschiedt door 
op het in den pot staande bakje wat vuur te leggen, waarop wor- 
den gestrooid: welriekende bloemen, als mêlati, tjëmpaka, kênanga, 
geurige pandanbladeren, verder sandel- en garoehout, civet en de, 
als timpaoesoe bekende, aarsklieren van een dier van gelijken naam, !) 
dat in groote menigte op het gebergte op Celebes gevonden wordt 
(Phalanger ursinus, Temm., de fimpaos van Java). Tenslotte heeft 
nog een berooking plaats met doepa en istanggi. 
Deze echte makassar-olie wordt op Java — als men haar tenminste 
krijgen kan, wat zeer moeilijk is — gebruikt als haarolie en om er 
borst en rug mee te wrijven bij hoest. Haar reputatie als haarolie, 
zegt Bisschop Grevelink (bl. 510), heeft zij te danken aan Rowland 
of zijn voorgangers, die er belang bij hadden het publiek te doen 
gelooven, dat zij den groei van het haar bevordert. Onder de sa- 
menstellende deelen van Rowland’s macassaroil komt echter de olie 
van Schleichera trijuga niet voor. Volgens de Encyclopaedie van 
N. L is de makassar-olie van den europeeschen handel anders niet 
dan geparfumeerde olijfolie. 
Te Batavia trof ik als minjak makassar alleen de ruwe, dus on- 
geparfumeerde, Schleichera-olie aan en van Makassar ontving ik het- 
zelfde product: alleen bij een persoonlijke navraag te Makassar, in 
een tijd, dat ik mij met de studie van de indische voortbrengselen 
nog niet intensief bemoeide, verkreeg ik eenige flesschen van de ge- 
parfumeerde olie, waarvan het museummonster No. 6391 afkomstig is. 
Daar al de bij de bereiding van makassar-olie opgesomde geu- Doepa. 
rige stoffen ook deel uitmaken van het in Ned.-Indië meest gebruike- 
lijke voor berooking dienende mengsel (olibanum en andere aan- 
gevoerde reukharsen worden alleen, dus onvermengd gebrand), kan 
deze sétanggi (West-Java), op Midden- en Oost-Java ratoes en ook 
1) Volgens een erratum in hetzelfde tijdschrijft, 4e reeks dl I, bl. 528: 
in het oorspronkelijk stuk wordt het dier mêmoe genoemd, doch dat zou aan 
de bereiding van makassar-olie enz. geen cijns te betalen hebben. 
