SCHLEICHERA. 157 
165/4767. nagelen, fenegriek enz, tot poeder gestampt en met suiker vermengd; 
dit mengsel wordt even verkoold en daarvan komt dan in elke 
sigaret een weinig, dat aan den rook een sterken geur mededeelt. 
Er is nog een ander artikel, dat het best hier kan worden vermeld, 
omdat het in zijn voornaamste productiegebied vooral wordt geteeld 
op Schleichera trijuga. Bedoeld wordt lakhars, hier bekend als Lakhars. 
ambalau (Mal.), gala-gala (Soend.), blêndok trêmbalo (Jav.), kasipé 
(Daj.). Volgens Boorsma (Teysmannia 1911, bl. 354) bestaat deze 
broze, roodbruin tot bijna zwart gekleurde, harsige zelfstandigheid, 
welke het meest in den westmoesson op takken van doerijan, 
zuurzak, ramboetan en andere boomen wordt aangetroffen, naar 
de meening van de inlanders uit excrementen van mieren en spreken 
dezen daarom ook van tahi sêmoet. De stof wordt ingezameld en 
tot pijpjes of stangen verwerkt verkocht. Daar zij door verhitten 
week wordt en vervolgens bij bekoelen weer een vaste massa vormt, 
die aan ijzer en hout stevig blijft hechten, dient zij als middel om 
messen in hun heft te bevestigen. Ook als artsenij vindt gala-gala 
wel toepassing, doch slechts in beperkte mate: het wordt, tot poe- 
der gestampt, in combinatie met koffie, muskaatnoot en arênsuiker 
aan herstellende zieken gegeven om spoedig op krachten te komen. 
Een belangrijker rol speelt blêndok trêmbalo volgens Jasper & Pirn- 
gadie (Batikkunst, bl. 41) als kleurstof in de batikindustrie bij het 
bruinverven (zie onder Peltophorum ferrugineum, Benth.). Zij ver- 
melden, dat dit artikel in Midden-Java 120 à 150 gulden pp. kost. 
Lakhars ontstaat door, of door tusschenkomst van, een soort van 
schildluis, in Voor-en Achter-Indië Tachardia lacca, R. Br. De levens- 
geschiedenis van dit insect wordt uitvoerig beschreven in Bulletin 
Economique de l’Indochine 1915, bl. 182. Twee of of drie maal per jaar 
ontstaat een nieuwe generatie, die zich, na de oude harskorsten te 
hebben verlaten, verspreidt over de jonge loten der voedsterplant en 
zich daar vastzuigt om zich te voeden met het sap. Alsnu scheidt het 
lichaam van het insect de hars af, die het spoedig geheel omgeeft, zoo- 
dat het alleen met een drietal pluimpjes, correspondeerend met de 
ademhalingswerktuigen en de anale opening, met de buitenwereld in 
verbinding blijft. De vrouwelijke insecten verlaten hun levend graf 
niet meer ; op het tijdstip, dat de eieren rijp zijn, sterven zij — de 
mannetjes gaan spoedig na de paring te gronde — en als de na- 
komelingschap het lichaam van het moederdier kort daarop door 
de anale opening levend verlaat, is van het lichaam van het laatste 
niet meer over dan een droog, verschrompeld huidje. 
De in grooten getale naast elkaar in hun omhulsel ingebedde 
lakinsecten vormen korsten van afwisselende dikte die, wanneer 
ze als zoodanig nog op de, in stukken gebroken, takken zijn vast- 
gehecht, worden aangeduid met den naam van stick-lac. Omtrent 
de bewerkingen, die dit product moet-ondergaan, en de toepassingen 
vindt men bijzonder belangwekkende mededeelingen in Bull. Imp. In- 
stitute 1909, bl. 68, terwijl in Tropenpflanzer van hetzelfde jaar, bl. 
464 en in Bulletin Economique de l’Indochine 1915, bl. 872 e.v. op 
aanschouwelijke wijze wordt geschetst, hoe het in zoo’n eng.-indische 
fabriek toegaat: tusschen deze beschrijvingen bestaat echter op on- 
dergeschikte punten verschil. De met harskorsten bedekte twijgen 
worden geslagen met houten hamers of, in meer up to date in- 
