162 ___SAPINDACEAE. 
Vroeger werd dit vet in de Soendalanden volgens Hasskarl en anderen 
wel geperst om te branden; thans wordt het niet meer gewonnen. 
Variëteiten. Voor Batavia en omstreken is Pasar Míinggo het land, waar de 
beste ramboetans vandaan komen. De beste is ontegenzeggelijk de 
ramboetan si matjan: voorts behooren tot de betere soorten vooral 
r. lêbak boeloes, r. tangkwei en r. si rjonja, terwijl r. bidji een 
geringere variëteit is, met zuurder en taaier vleesch. Vaak hoort 
men den naam 7. afjeh, waarmede de inlanders echter geen be- 
paalde verscheidenheid willen aanduiden, doch alleen te kennen 
geven, dat een van de fijnere variëteiten wordt bedoeld — zoo 
spreken zij bijv. van r. atjeh si matjan enz. —of wel, dat bij het 
nuttigen van de vrucht de zaadhuid niet van de zaadkern loslaat. 
Het best zijn de vruchten omstreeks Februari (Jaarboekje 1903/4 
Vereeniging Ooftteelt, bl. 64). Hasskarl’s Nut No. 765 noemt nog 
r. boelge als een zure, voor stoven geschikte variëteit, r. raman- 
iën als den vorm met gele vruchten, waarvan men ‘een grooten 
en een kleinen heeft, voorts r. toendoen als de wilde vrucht. 
Ook die van den bovengenoemden fjorogol zijn volgens Hasskarl 
zuur, doch eetbaar. 
Voorts wordt in de buurt van Meester-Cornelis nog een vorm 
geteeld, waarvan de pit tot zeer kleine afmetingen is gereduceerd: 
hij heet ramboetan lèngkèng en kost vijf tot tien maal zoo veel 
als gewone ramboetan. Deze vorm wordt vermenigvuldigd door 
marcotten: het zaad is, naar men zegt, niet kiemkrachtig. 
In het Museum: Hout, vruchten, conserven, zaden, vet. 
165/4779. Nephelium malaiense, Griff. 
Volksnamen. Mal. (volgens Ridley): Mata koetjing. 
Vruchtboom, op het Maleische Schiereiland veelvuldig gecul- 
tiveerd. Het hout is lichtbruin, middelmatig hard, zwaar en glad 
van weefsel; het wordt hoog geschat voor tafels en andere meube- 
len (Ridley, Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 42). 
165/4779. Nepheliuum mutabile, B/. 
Volksnamen. Mal.: Poelasan, Toko béjawa (Koeboestreken) 
— Soend.: Kapoelasan, Poelasan. 
Vruchtboom, 10 tot 15 M. hoog, vaderland onbekend, op Java 
bijna alleen in het westelijk deel gecultiveerd (K. & V. — IX, bl. 192). 
Ridley (Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 41) vermeldt hem ook van 
het Maleische Schiereiland en De Clercq (No. 2448) geeft een 
inlandschen naam op uit de Pad. Bovenlanden: ook in de Koe- 
boestreken wordt hij in en nabij de kampongs aangetroffen, mis- 
schien wildgroeiend. 
Hout. Ridley zegt, dat hij een tamelijk goed hout heeft, vaster dan 
dat van den ramboetan, doch dat het zelden wordt gebruikt, omdat 
de boom door zijn vruchten te veel waarde heeft om te worden 
gekapt. De beschrijving van Hasskarl (Het Nut No. 752) is gelijk 
aan die van het hout van den ramboetan. 
Vruchten. De vruchten zijn een gezocht ooften uit de zaden werd vroeger 
Zaden. lampolie geperst. Volgens Greshoff (Teysmannia 1890, bl. 127) 
bevatten zij 29,2°/, vet en ligt het smeltpunt daarvan bij 34° C. 
Variëteiten. Op Java schijnt kapoelasan slechts in een betrekkelijk klein 
