Hout. 
Bladeren. 
Zaden. 
166/4851. 
1638/4856. 
Bladeren. 
166 SAPINDACEAE — RHAMNACEAE. 
onder den naam van Boa massi als voorkomend op Celebes en 
in de Molukken. Koorders trof hem in de Minahassa wild en 
gecultiveerd aan en K. & V. (IX, bl. 143) vermelden enkele exem- 
plaren, die in de Preanger aangeplant werden gevonden. 
Rumphius zegt, dat de stam recht is als die van den klapper; 
het hout is zeer hard, speciaal dat van de wortellijsten, en wordt 
gebezigd als timmerhout. Koorders deelt mede, dat hem op Noord- 
Celebes werd opgegeven, dat het geschikt is voor binnenwerk. 
De jonge bladeren worden volgens Rumphius voor moeskruid 
gebezigd. Van de vruchten zegt dezelfde, dat zij wat grooter zijn 
dan een duivenei en een zaad bevatten als een muskaatnoot, met 
een harden, gegroefden, zwarten dop. De kern daarvan smaakt 
als kastanjes of als de zaden van den tjëmpêdak: men kookt ze in 
den dop twee maal of poft ze als kastanjes. Als men er wat veel 
van eet, vooral als zij eenige dagen hebben gelegen en zijn be- 
gonnen te kiemen, wordt men er kwalijkvan (Rumph.). Voorde weinige 
boomen op Java vermelden K.& V. als soendaschen naam sanin- 
ten sabrang en ook op Noord-Celebes worden zij door europeanen 
gekweekt als famme kastanje, een naam, die licht aanleiding kan 
geven tot verwarring, daar hij toekomt aan Castanea sativa, Mill. 
SABIACEAE. 
Meliosma nitida, B/. 
Volksnamen. Soend.: Ki tiwoe. 
Boom, 15 tot 20 M. hoog en 35 à 45 cM. dik, in West- en Mid- 
den-Java, groeiend tusschen 50 en 1700 M. en daar op 1000 M. 
zeehoogte nogal algemeen. 
Het hout wordt als te weinig duurzaam zelden benut (K. & V. 
— IX, bl. 117). Koorders vermeldt in zijn Minahassa van Melios- 
ma sumatrana, Jack, die als identiek wordt beschouwd met M. 
nitida, Bl, dat op Noord-Celebes het hout soms wordt gebruikt 
voor planken, doch zelfs onder dak zeer weinig duurzaam is. lets 
beters is omtrent het nut van de vele indische Meliosma- soorten 
niet aan te voeren. 
In het Museum: Hout. 
BALSAMINACEAE. 
Impatiens Balsamina, L. 
Volksnamen. Balsemien — Mal. : Boenga tabo, Inai ajër, Laka 
kéêtjil (Mol.), Patjar ajêr — Jav.: Patjar banjoe. 
Opgericht kruid, 30 à 80 cM. hoog, inheemsch in Eng.-Indië, 
vaak als sierplant gekweekt en soms verwilderd, doch spoedig 
weder verdwijnend (Backer, Schoolflora). Rumphius zegt (V, bl. 
257), dat zijn Lacca herba door alle oostersche eilanden heen 
wordt geplant en vermeldt het volgende omtrent het gebruik. 
Sommige baliërs mengen de bladeren onder ander moeskruid: 
alleen is er niet veel aan, want behoudens een kleine bitterheid 
zijn zij smaakloos en waterig. Bij hen en bij de javanen is het 
ook een wondkruid voor lichte vleeschwonden, maar het meest 
vinden de bladeren toepassing voor het roodverven van de nagels 
