ELAEOCARPUS. 179 
171)4921. Spijskanaal van een dier zijn gepasseerd, zijn fraai bruin en hoe 
bruiner die kleur is, des te beter. De kleur kar: men eenigszins 
verbeteren door de zaden in zeewater te leggen. De groote heb- 
ben weinig of in het geheel geen waarde; de kleinere worden tot 
snoeren en rozenkransen geregen. Op Java hebben zij dit kunststuk 
om kleine djënitri te doen wassen: als de vruchten even gezet zijn, 
ringen ze de groote takken, alsmede den stam, doch zoodanig, dat 
de boom niet sterft: hierdoor blijven de zaden klein en gekorreld, 
wordende het voedsel aan de vruchten onttrokken en aangewend 
om nieuwen bast te vormen (Rumph.). 
Dit „konststuk’”’ wordt door Van Delden Laêrne wat nauw- 
keuriger beschreven. Zoodra de vrucht gezet is, ringt men met 
een scherp mesje de secundaire en tertiaire takken gedeeltelijk, 
zoodat de toevoer der sappen verminderd, doch niet afgesneden 
wordt. De groote moeilijkheid, het z.g. geheim: van de chineezen, 
die de boomen pachten als zij in bloei staan, bestaat in het 
beperken van den sapstroom zoodanig, dat men de tien verschil- 
lende grootten krijgt, die een volledige sorteering moeten uit- 
maken. Die takken drogen langzamerhand uit en zijn voor den 
boom verloren, daar zij bij den oogst moeten worden afgebroken. 
Eerst na 3 of 4 jaar is een op die wijze gemutileerde boom 
genoegzaam hersteld om weder vruchten te leveren. De geoogste 
vruchten laat men 2 etmalen fermenteeren, om ze daarna door 
stampen of wrijven van het vruchtvleesch te ontdoen. Na goed 
gewasschen en gedroogd te zijn, worden de zaden met verschil- 
lende zeven naar de grootte gesorteerd. De meest gewenschte 
kleuren zijn roodbruin met geelachtige groeven en lichtgeel: de 
zeer donker gekleurde en niet zuiver ronde steenen hebben slechts 
geringe waarde. Voor een volledig assortiment zijn, zooals gezegd, 
noodig tien grootten, van elk 10.000 stuks en aangezien een der- 
gelijke factuur — blijkbaar naar oud voor-indisch gebruik — in den 
vorm van een groote liggende pop of lijk moet worden tentoon- 
gesteld, heeft men de verschillende grootten benaamd overeen- 
komstig de volgende deelen van het menschelijk lichaam: 
1. Hèndas (hoofd) 100.000 stuks wegende hoogstens 10 kati 
2. Goeloe (hals) 4 5 Â, & te a 
3. Asto (armen) À $ ) Á 165 
4. Dada (borst) 3 , z ZO 
5. Wêlèng (buik) ’ ” ” ” 25 ” 
6. Boking (achterste) „ 5 5 5 SO 
7. Poepoe (dij) 8 » ” 33 „ 
8. Déngkoel (knie) , 5 ' ADS 
g, Kèntal (kuit) ” » » ” 55 ” 
10. Sikil (voet) ze ; 65 
Vóór 1890 kon men voor een compleet assortiment, bestaande 
uit 10 zakjes van elk 10.000 stuks, nog ruim f 6000. — bedingen, 
doch sedert is de prijs zeer sterk achteruit gegaan. Gewoonlijk zijn 
niet alle soorten bijeen te krijgen en moet men zich tevreden stellen 
met de hoeveelheden, die de oogst oplevert. Vooral de leen de 
2e grootte zijn dikwijls in de minderheid. Normaal ontwikkelde 
vruchten worden onderscheiden in gronong aloes en gr. kasar. De 
eerste hebben een middellijn van 12 tot 15 mM. en zijn volgens 
