1771/5026. 
BOMBAX — CEIBA. 221 
Het hout wordt ín loco bruikbaar geacht voor planken: misschien 
is het geschikt voor theekisten. Het pluis wordt in de Djampangs 
niet gebruikt (K. & V.— ll, bl. 127). 
In het Museum: Pluis. 
Ceiba pentandra, Gaertn. (Eriodendron anfractuo- 
sumDC). 
Volksnamen. Kapokboom. Op Java: Randoe. 
Boom, zeer algemeen aangeplant, aan elken bewoner van Java, 
hetzij vreemdeling of inboorling, op het eerste gezicht bekend, 
in geregelde aanplantingen volgens de monographie van G.F. J. 
Bley (De Kapokcultuur op Java, Verslag Vezelcongres dl I, twee- 
de gedeelte, bl. 1) op Java zelden hooger dan 20 M. en dikker dan 
0.50 M. De verspreiding over de tropen is nog onzeker en zijn 
vaderland is onbekend: zaad van Java is echter naar vele andere 
tropische landen gezonden. Op Java wordt hij thans aangeplant: 
zeer zelden als hoofdcultuur op europeesche ondernemingen, vrij 
veel als belangrijke bijcultuur, vooral in Midden-en Oost-Java, het 
meest in ongeregelde bevolkingsaanplantingen. 
Om een groote productie te geven, verlangt hij een vrij goeden, 
diepen, lossen bodem. Bley acht doorlatende, vulkanische of po- 
reuze aangeslibde gronden het meest geschikt ;op zware klei- en mer- 
gelgronden groeit kapok nog wel, maar de resultaten zijn veel minder. 
Belangrijker nog is de invloed van ‘het klimaat. Ceiba pen- 
tandra eischt een tropisch klimaat met niet al te veel neerslag 
en een duidelijk geprononceerden drogen moesson. Een regen- 
val van 1500 à 3000 mM. wordt het gunstigst geacht. Geschikte 
klimatologische omstandigheden vindt de boom op de noordkust 
van Midden- en Oost-Java van O tot 1000 voet zeehoogte; de zuid- 
kust is over het algemeen te vochtig. Op een grooter hoogte en in 
een regenrijk klimaat kan hij nog welig groeien en een groote 
hoogte bereiken, doch de oogst is er zeer onregelmatig en de 
vruchten verrotten vaak voor ze rijp zijn. 
De vermeerdering geschiedt door stekken of door zaden. Op den 
buitengewoon groeizamen aard van stekken wees reeds Rumphius 
(IL, bl. 194), die zegt, dat men den Eriophorus javana ge- 
bruikte voor levende palissaden. Doordat zelfs dikke stammen en 
takken nog wortel schieten, indien zij niet worden aangetast door 
witte mieren, gebruikt men ze op buitenwegen zeer vaak als lijn- 
dragers voor telefoon en telegraaf. Het hout is overigens zeer broos 
en niet duurzaam. Zaad wordt op ondernemingen gewoonlijk vrij 
dicht uitgezaaid op licht beschaduwde bedden, dun met aarde 
overdekt en met asch bestrooid om de mieren te weren; zijn de 
planten een paar duim hoog, dan worden de krachtigste verspeend 
op kweekbedden, waarop men ze 6 tot 12 maanden, of ook wel 
tot 3 jaar toe, laat staan. Bley prefereert om uitte zetten planten 
van 18 à 24 maanden en volgt daarom op de kweekbedden een 
verband van 25 >X 30 cM. De minimum plantwijdte is volgens 
de ondervinding van denzelfden 5 à 6 M. ; bij dichter planten raken 
de takken elkaar, met het gevolg dat de uiteinden afsterven. De 
bevolking plant kapokboomen meestal langs de wegen en velden 
en in dat geval kan de afstand in de rij kleiner worden genomen, 
Hout. 
Bodem. 
Klimaat. 
Vermenig- 
vuldiging. 
