Hout. 
178/5092. 
242 STERCULIACEAE — DILLENIACEAE. 
band met de uiterst beperkte markt voor de gedroogde zaden. 
Men leest daarom herhaaldelijk van uitkappen der kolaboomen 
en de productie is van geen beteekenis. De eenige volledige 
holtandsche verhandeling over dit gewas, dat buiten het bestek van 
dit werk valt, is de monographische bewerking van Hunger in 
Van Gorkom’s O. 1. C. II, bl. 463, waarnaar wordt verwezen. 
In het Museum: Hout, zaden. 
Heritiera littoralis, Dyrand. 
Volksnamen. Mal.: Atoeng laoet (Mol.), Doengoen — Soend.: 
Tjerlang laoet — Jav.: Balang pasir, Doengoen, Lawang — 
Tern.: Roroemoe — Alf. Minah.: Doengoe, Lawanan, Wolo 
i mèmbé. 
Boom, 15 à 17 M. hoog en 40 tot 50 cM. dik, meestal lager, 
verbreid over de tropen der Oude Wereld, op Java gezellig groeiend 
in de vloedbosschen en aan het strand, in het binnenland hier en 
daar verstrooid (wildgroeiend), doch nooit boven 50 M. aange- 
troffen. De stam is bijna altijd krom, knoestig en zeer laag bij 
den grond ordeloos vertakt, zoodat op Java het hout zelden door 
de inlanders wordt gebezigd. Overal echter wordt het om zijn 
duurzaamheid en sterkte geprezen. Te Tjilatjap wordt het kern- 
hout der landwaarts groeiende lawang-boomen, die veel grooter 
afmetingen bereiken dan boven opgegeven en een min of meer 
zuilvormigen stam hebben, hooggeschat voor masten en voor den 
bouw van vaartuigen: sterkte en duurzaamheid worden daar zeer 
geroemd. Deze houtsoort schijnt dus — zegt Koorders — door cul- 
tuur op vruchtbaren bodem bij weelderigen groei niet, zooals bij 
sommige andere boomsoorten het geval is, achteruit te gaan (K. & V. 
— |I, bl. 170). Ridley (Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 16) zegt insgelijks, 
dat het hout buitengewoon taai en duurzaam is en dat het wordt 
gebruikt voor huisbouw, palen, booten, rijststampers, blokken, enz. 
Rumphius beschrijft (Ill, bl 95) het hout van den Atunus litorea 
als volgt: Het spint is wit en harig, het kernhout roodbruin en bij 
oude boomen zwartachtig, tamelijk hard, dicht en warrig en daarbij 
duurzaam, zoodat het zoowel bij den bouw van prauwen als van 
huizen wordt gebruikt. Het laat zich goed bewerken. Op Ambon 
aan het zeestrand vindt men echter weinig rechte stammen, zoo- 
dat zij meest alleen bruikbaar zijn voor inhouten van vaartuigen, 
korte riemen en stelen van gereedschappen. Als men groote stam- 
men aantreft, kan men daarvan roeren voor groote prauwen ma- 
ken, die in zeewater zeer duurzaam zijn en niet scheuren. Op 
Celebes, waar hij volgens R. dikker en rechter van stam is, zou 
men er Stijlen en planken van maken. Men vindt verder, zegt Rum- 
phius, op Ambon wel een uur gaans van hetstrand af *) boomen 
met een rechten stam van twee vadem omvang. Deze zijn, ge- 
schikt voor masten van kleine schepen, hoewel het hout vrij zwaar 
is. Het spint, dat trouwens niet dik is, moet zorgvuldig worden 
verwijderd; hetoverblijvendekernhoutis bruin, dichten lang van vezel. 
1) Deze noemt R. atfoeng oetan, Alf. Amb.: Roenoen laumoeri en daar hij 
Heritiera littoralis voor een specifieken strandboom hield, vermoedde hij, dat 
die landvorm wel een andere soort kon zijn. Dit is natuurlijk niet onmoge- 
lijk, doch ook op Java komt H. littoralis wildgroeiend wel landwaarts voor 
en wat hij ervan mededeelt, klopt wonderwel met de berichten van K. & V. 
