180/5106. 
Hout. 
244 DILLENIACEAE. 
planten, die op Ambon overal groeien aan de kanten van de rivieren 
in koele valleien. Hij onderscheidt ze in een mannetje, dat waarschijn- 
lijk T. moluccana, Martelli is, en een wijfje, waaraan Boerlage (msc. 
Mus. Hort Bog.) den naam gaf van T. amboinensis. Het mannetje 
heeft rechte, ronde stengels, ongeveer een vinger en niet meer dan 
een arm dik, zeer rauw en scherp op het gevoel, vooral de uit- 
einden; deze snijden als een mes, niet diep, maar pijnlijk, alsof 
men zich brandde. De oudere stengels zijn glad (Rumphius). In het 
Natuurk. Tijdschr. v. N. l. dl. 37, bl. 84, zegt Teysmann van den tali 
hasat: De stengel is zoo scherp, dat, wanneer men daarmede over de 
huid strijkt er een s'riem ontstaat als van een rotanslag, waarvan wel 
eens gebruik wordt gemaakt om mishandeling voor te wenden. 
De bladeren zijn volgens Rumphius insgelijks ruw en kunnen 
worden gebruikt voor het schuren van hout. 
De stengels van het wijfje, de gladde soort, zijn insgelijks wat 
ruig, doch veel minder dan die van het mannetje: zij loopen als lange 
koorden door het geboomte en de ruigte, waar zij zich zeer vast 
om slingeren en zenden dan van de hoogste takken stengels omlaag, 
welke, als zij den grond raken, wortel schieten en vervolgens verder 
loopen. De stengels (van beide soorten ?), voor zoover niet boven een 
pink dik, zijn bij de ambonneezen in dagelijksch gebruik voor het 
binden van sero’s en van ander vischtuig, want zij zijn uitermate 
taai. Om ze lenig te maken, worden ze somtijds een paar dagen 
opgerold boven het vuur gehangen (Rumphius). 
Dillenia aurea, Smith (Colbertia obovata, Bl). 
Volksnamen. Soend.: Sémpoer—Jav.: Djoenti. 
Boom, tot27 M. hoog en 70 cM. dik, meestal 15à20 M. hoog en 50 tot 
60 cM. dik, voorkomende in het westelijk deel van Java beneden 500 
M. zeehoogte, verstrooid groeiend, maar soms bijzonder talrijk. 
Het hout is buitengewoon hard, doch weinig duurzaam en het 
wordt daarom slechts zelden door de inlanders gebruikt (K. & V.—l, 
bl, 165). In Banjoemas wordt het— volgens mondelinge mededeeling 
van den Heer Backer—wel gebruikt voor huisbouw. 
Hasskarl’s Nut No. 802 zegt van den sëmpoer, dat men in het 
Bantamsche beweert, dat in stroomend water de stammen ver- 
steenen; dat sten zou men gebruiken voor het slijpen van messen. 
In Veth’s Java Il, bl. 114, wordt van de bekende in Bantam en de 
Djampangs aanwezige versteeningen, in verband gebracht met sém- 
poer tjaj (D. indica, L.), o.m. het volgende gezegd: „De inboor- 
lingen beschouwen die als een hedendaagsche vorming, afkomstig 
van een boom dien zij sémpoer tjaj noemen en waaraan zij de 
eigenschap toekennen ín 10 jaar tijds te versteenen, doch deze 
verkiezelde boomstammen bewijzen opnieuw hoe weinig de natuur- 
onderzoeker zich op de fantastische voorstellingen der inlanders 
kan verlaten; terwijl toch de verkiezelde stammen bij millioenen 
voorkomen, is de Dillenia indica in die streken uiterst zeldzaam. *) 
I) Volgens K. & V. is D. aurea, die hier wel bedoeld zal zijn, in Bantam 
„nogal algemeen“ en in Djampang koelon „algemeen in de alang-alang 
velden“: verder is ook D. indica in sommige streken van West-Java „nogal 
algemeen“. Overigens is de mogelijkheid volstrekt niet buitengesloten, dat 
die versteeningen met het geslacht Dillenia niets hebben uit te staan. 
