CALOPHY LLUM. 259 
1871/5118. zien staat. Een groote kano van ruim 1 M. breedte, volgens mondelinge 
mededeeling sedert 1881 in gebruik, zag er in 1890 nog zeer goed 
uit, ofschoon steeds aan zeewater en weer en wind blootgesteld. 
Voor zoover bekend, wordt echter dit deugdelijke hout van hier 
niet geëxporteerd (wel van Duitsch Nieuw Guinea *), hoewel op 
enkele plaatsen van Java, o.a. in de Zuid-Preanger en Zuid-Banjoe- 
mas, vrij veel volwassen. kapbare, boomen voorkomen (K. &V.). 
De overige beoordeelingen van dit hout zijn insgelijks eenparig 
zeer gunstig. Ridley (Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 9) zegt, dat het 
lichtroode, harde, dichte pênagahout zeer gezocht is voor den bouw 
van vaartuigen, voor vaten, meubelen, dwarsliggers, enz, Cordes 
(Tijdschr. d. Ind. Mij. v. N. & L. dl 14, bl. 183), dat de pénaga laoet 
op Sumatra's Westkust zeer goede kromhouten oplevert en dat men 
uit rechte stammen somtijds masten voor kleine prauwen kapt. 
De bast, van de buitenste schors ontdaan, met den bast van Bast. 
Intsia amboinensis, Thouars, Samana (Rubiacea) en gajang laoet 
in water gekookt en dit afkooksel gedronken, werkt zuiverend na 
de kraam, bij witten vloed en bij andere onreinheden, als bloed- 
wateren en gonorrhee. Men drinkt daartoe 8 dagen lang ’s morgens 
een klein kopje volen gebruikt dan een of ander stoppend middel (R.). 
In de literatuur vindt men aangegeven, dat deze boom hars Getan. 
levert. Rumphius zegt, dat in den geheelen boom een kleverig sap 
steekt, doch schaars, hetwelk zich bij den stam voordoet als een 
geelachtige gom. Greshoff haalt in zijn monographie (Schetsen, bl. 85) 
Junghuhn aan, volgens wien die hars in vastheid overeenkomt met 
honing: blijft zij aan den invloed der lucht blootgesteld, dan gaat 
de kleur over in roodachtig geel en verhardt zij in stukken ter 
grootte van een okkernoot, zelfs van een vuist. Ook Blume (Bijdragen, 
bl. 253) spreekt van stukken zoo groot als een vuist, die hij op 
Noesa Kambangan aan de stammen van oude boomen zag hangen en 
zegt, dat met elke snede in de schors een groote hoeveelheid geel- 
achtige, op honing gelijkende balsem uitvloeit, welke aan de lucht 
allengs verhardttot een geelbruine,eigenaardigriekendehars. Diehars 
zou dienstig zijn voor dezelfde doeleinden als de bast en verder voor 
berookingen tegen rheumatiek, jicht, stijfheid der gewrichten, enz, 
zooals zij ook, bij wijze van pleister in de maagstreek gelegd, een 
goed krampstillend middeloplevert. Greshoff noemthaaroost-indische 
tacamahaka en beschrijft haar als geelgroen van kleur, riekend naar 
lavendel of angelica en bitter en prikkelend van smaak. Dergelijke 
harsen werden vroeger gebruikt voor het samenstellen van pleisters, 
rookpoeders enz. en zijn onder het volk nog bekend als maría- 
balsem. Te Buitenzorg gelukt het niet dan met veel moeite om er 
een weinig van uit den stam te tappen, omdat een soort van kleine 
bijen er op aast en in den regel den inzamelaar vóór is. 
Water, waarin de bladeren een nacht lang worden geweekt, graderen. 
verkrijgt daardoor éen blauwachtige kleur en een verkoelende 
kracht; men gebruikt het o.a. om verhitte oogen te betten (Rumph.). 
Dit bericht werd mij bevestigd van uit den Lingga-archipel, waar 
de bladeren worden gekorven en in koud water uitgetrokken. 
1) De (Duitsche) Nieuw-Guinea Compagnie heeft indertijd Calophyllum- 
hout uitgevoerd naar Duitschland als luxehout. Toen het nieuwtje er af was, 
hield echter volgens Tropenpflanzer 1909, bl. 327 de vraag nagenoeg geheel op. 
