260 GUTTIFERAE. 
187/5178. De welriekende bloemen zijn begeerd door de vrouwen, die ze 
Meeldraden. 
Vruchten. 
Zaden. 
gaarne in het haar dragen of in de kleerkasten leggen, terwijl de 
gele meeldraden, de sari, worden bewaard om te dienen als me- 
dicijn: zij wordengebruiktindedjamoe voor kraamvrouwen (Rumph.). 
Vorderman zegt (in Madoereesche planten No. 256/394), dat hij op 
den grooten weg bij Manding, waar de njamplveng als schaduw- 
boom ís aangeplant, vrouwen en kinderen bezig zag met het ver- 
zamelen van de afgevallen bloemen, die, na gedroogd te zijn, werden 
opgekocht voor Soerabaja, waar zij als sari koening in den me- 
dicijnhandel bekend zouden zijn. Het gebruik van deze soort van 
sari moet echter plaatselijk wezen: die van Midden-Java is, volgens 
mededeeling van Dr. Boorsma, altijd afkomstig van Mesua ferrea, L. 
De halfrijpe vruchten worden wel ingepekeld: alleen het vrucht- 
vleesch ervan wordt dan gegeten, en veel is dat niet. Zij zijn kogel- 
rond als ronde pruimen, meteen klein spitsje voorop, spaanschgroen 
zoolang zij aan den boom hangen, doch geelachtig of houtkleurig 
als zij afgevallen zijn. Het dunne vruchtvleesch wordt mettertijd 
rimpelig en valt gemakkelijk af. Het overblijvende zaad is een 
zuiver rond bolletje, insgelijks met een spitsje, en bestaat uit 
een drogen, voozen bolster, waarin een pit, die een gele olie uit- 
zweet, vooral als men haar droogt in de zon (R.). Deze zaden 
worden volgens Boorsma’s Geneesmiddelleer, bl. 18, in Midden- 
Java aangetroffen in den inlandschen medicijnhandel; de kernen 
worden geroosterd aangewend op schurftachtigen uitslag. Bij in- 
wendig gebruik veroorzaken zij bedwelming, soms eindigend met 
den dood (Indische Vergiftrapporten No. 49) Het giftige bestanddeel 
is volgens Greshoff (lc.) een harsachtige stof, die bij 25° C. een 
zalfachtige massa vormt. De (ruwe) olie heeft bij inwendig ge- 
bruik volgens Hasskarl’s Nut (No. 716) dezelfde ui: werking, tenzij 
men als tegengift dadelijk lemmetjes eet of, aan het zeestrand zijnde, 
de nog niet geopende bladeren van pandan of nipa, die de dui- 
zeligheid verdrijven. Hasskarl zegt met Rumphius, dat de donker 
gekleurde olie dienstig is om schurft te genezen; Blume (l.c.) noemt 
deze olie een middel ter genezing van huidziekten en hoofdzeer 
en om het haar te doen groeien. Greshoff vermeldde haar ook als 
smeersel tegen rheumatiek, voor welk doel men heeft getracht haar 
in Europa ingang te doen vinden onder den naam van ndilo-olie. 
Overigens dient de njamploeng-olie voor het toebereiden van het 
katoen, dat met mêngkoedoe moet worden geverfd en in vele 
streken voor de verlichting. De waarde van de zaden in Europa 
als technisch oliezaad is problematiek. In Duitschland schijnt men 
er niet veel in zien, doch het jaarverslag 1913 van het Imp. Inst. 
(Colonial Reports No. 816) vermeldt, dat technische proeven aan- 
toonden, dat de olie uitstekend geschikt is voor de zeepziederij. 
De onderzochte kernen bevatten 33 %/) water en 71.4 ®) olie en 
zouden ín Aug. 1913 te Londen £ 16 per ton waard zijn geweest. 
Greshoff bepaalde het oliegehalte op 55,5°/, bij versche en 70.59/, 
bij geheel droge zaadkernen van Java. Voor verzending in gepelden 
staat zullen echter deze zaden niet in aanmerking kunnen komen, 
omdat zij na drogen een vettige, vieze massa vormen en ongepeld 
zijn zij natuurlijk veel minder waard en vereischen meer vracht. 
In het Museum: Hout, zaden, olie. 
