188/5211. 
GARCINIA — DIPTEROCARPUS. 271 
massa wordt aangelengd met een tweevoudige hoeveelheid ter- 
pentijn en drie maal gekookt in een ijzeren of koperen pot, waarna 
zij wordt gebruikt voor het vernissen’ van scheeden en hand- 
vatten van wapens. Het Imp. Inst. achtte deze stof van belang, 
omdat zij misschien dienstig zou kunnen blijken ter vervanging 
van damar in de vernisbereiding. Indien zij inderdaad voor niets 
beters is te gebruiken, heeft zij voor ons geen belang. Het ver- 
melden van deze stof, waaromtrent niets nader bekend is gewor- 
den, wordt dan ook alleen gerechtvaardigd door de omstandig- 
heid, dat dit Garcinia-sap een geheel andere samenstelling heeft 
dan guttegom, zoodat ten overvloede blijkt, dat het bezit van 
geel harsachtig sap een Garcinia-soort nog niet stempelt tot een 
guttegom-leverden boom. 
In het Museum: Guttegom en gomharsen van inheemsche Garcinia’s. 
DIPTEROCARPACEAE. 
Dipterocarpus balsamifera, Bl. 
Volksnamen. Soend.: Palahlar. 
Woudreus, tot 40 M. hoog en 1 M. dik, in West-Java groeiend 
beneden 400 M. zeehoogte, niet gezellig. 
De bewoners van de Djampangs achtten het hout bruikbaar voor 
huisbouw, doch die van Tjemara noemden het niet duurzaam en 
benutten alleen den balsem (voor welk doel wordt niet vermeld), 
die bij insnijden uit de schors vloeit (K. & V.— V, bl. 111). 
Balsem bevatten waarschijnlijk alle soorten van dit uitgebreide 
geslacht; de algemeene maleische naam daarvoor is minjak kêroe- 
wing, soms gevolgd door een tweeden, specifieken naam. De soor- 
ten door mij gezien, zijn grijs of rood; de eerste hebben de con- 
sistentie van dikke verf, de roode die van olie. Laat men de grijs- 
gekleurde rustig staan, dan scheiden zij zich somtijds in een 
stopverfachtige massa en een meer vloeibaar, zalfachtig deel, terwijl 
het ook voorkomt, dat de bovenstaande laag een helder roode 
olie vormt. De tegenstrijdigheden in de beschrijvingen van het 
voorkomen van kêroewingoliën zullen wel ten deele moeten worden 
verklaard uit de omstandigheid, dat de een het product zoo van 
den boom, de ander het bezinksel en een derde het meer of ge- 
heel vloeibare deel van den balsem voor zich had. Evenwel is 
het ook niet onwaarschijnlijk, dat de botanische herkomst en de 
wijze van winnen van invloed zijn op samenstelling en kleur. 
Gurjunbalserm (de balsem van verschillende soorten van het ge- 
slacht Dipterocarpus) van goede kwaliteit is volgens Bulletin 
Imp. Inst. 1915, bl. 43, een heldere, donkerbruine vloeistof, die 
ca 54°/, vluchtige olie bevat. 
De wijze waarop de balsem verkregen wordt, is herhaaldelijk 
beschreven. Gewoonlijk leest men, zooals in het Natuurk. Tijdschr. 
v. N. [. 1853, bl. 60, dat in den stam een driehoekig gat van een 
voet hoogte wordt gehakt tot in het hart en dat daarin een vuurtje 
wordt gestookt: de balsem verzamelt zich daarop in het gat en 
kan na een week worden uitgeschept. In het Tijdschr. v. Ind. T., L. 
& V. kunde dl 26, bl. 446, wordt gezegd, dat het vuur niet in 
het gat, doch aan den voet van den boom wordt aangelegd. Uit 
Hout. 
Balsem. 
