1889/5211. 
272 DIPTEROCARPACEAE. 
Palembang werd mij bericht, dat rondom in den voet van den stam 
gaten worden geboord en dater dan een flink vuur omheen wordt 
aangemaakt. Op de Mentawei-eilanden wordt volgens het ’t laatst 
genoemde tijdschr. dl Il, bl. 435, een balsem, ilagat geheeten 
(waarschijnlijk een Dipterocarpus-balsem), gewonnen zonder de 
hulp van vuur; men maakt een snede in den stam en slaat ver- 
volgens zachtjes op de schors, totdat er een witachtig vocht uitkomt, 
dat gevolgd wordt door den sterk riekenden balsem. 
Het nut van deze balsems is nogal problematiek: vaak doet 
de bevolking er niets mede. In het bovenaangehaalde Natuurk. 
Tijdschr. 1853 wordt gezegd, dat de bruine kêroewing in den 
Riouw-archipel wordt gebezigd voor het bestrijken van ruw hout- 
werk van huizen, vaartuigen enz. en ook bruikbaar is om te 
verven, vooral met groen en wit, doch dan moet hij lang worden 
gekookt, wil hij drogen. In hetzelfde tijdschrift komt het gebruik 
van Dipterocarpus-balsem nog herhaaldelijk ter sprake. Zoo wordt 
in dl 22, bl. 356, medegedeeld, dat in de Lampongs minjak 
kéroewing, vermengd met fijngestampte damar batoe en kapok, 
wordt gebezigd om oude prauwen, de niet meer kunnen worden 
gebreeuwd, waterdicht te maken: men bestrijkt er de vaartuigen 
mede aan den binnenkant, niet de buitenzijde, omdat alsdan de 
paalworm het vaartuig spoedig weder lek zou doen worden. In 
deel 36, bl. 243, vermeldt Teysmann, dat op Karimata zeer goede 
flambouwen worden vervaardigd door minjak kêroewing samen 
te „smelten” met fijngestampt vermolmd hout. Blume schreef in 
Verhandelingen Bat. Gen. v. K. & W. No. 9, bl. 176, dat in de 
Soendalanden de bergbewoners den balsem smeren op groote 
bladeren, die daarna worden opgerold tot flambouwen, welke een 
niet onaangenaam aromatischen reuk afgeven. 
De talrijke hier verrichte onderzoekingen naar de samenstel 
ling hebben weinig opgeleverd, dat uitzicht biedt op meer be- 
langrijke toepassingen. Uit het in het Geneeskundig Tijdschr. v. 
N. Ll. dl Il, bl. 438, gepubliceerde rapport van Maier over minjak 
lagan blijkt, dat deze in ongezuiverden staat bij de artillerie in 
gebruik was als roestwerend middel. Van de hars, waaruit de 
balsem voor 609/, bestond, zegt Maier, dat zij zeer gemakkelijk 
oplost in terpentijn en dat die oplossing een goed vernis bleek 
voor hout, lederwerk en gepolijst metaal. Experimenteel onder- 
zoek naar de werking tegen blennorrhee in het hospitaal te Ba- 
tavia leidde tot de conclusie, dat Dipterocarpusbalsem copaiva- 
balsem daarvoor niet kan vervangen en tot gelijk resultaat (zelfde 
tijdschr. 1854, bl. 520) kwam men te Soerabaja. Volgens Wies- 
ner’s Rohstoffe echter wordt gurjunbalsem of houtolie in Europa 
medicinaal en technisch gebruikt als copaïva-balsem, terwij! in 
het Bulletin Imp. Inst. ter aangehaalder plaatse wordt gezegd, 
dat gurjunbalsem van tijd tot tijd in Europa wordt ingevoerd als 
vervang- en vervalschingsmiddel van copaïva balsem, doch dat 
de vraag ernaar gering en onregelmatig is. 
De balsem, waarvan hier gesprokenis, is de minjak lagan van Dip- 
terocarpus trinervis, Bl. (of D. Hasseltii, Bl.) en deze is ook het meest 
onderzocht, het laatst door Van Itallie (Konink. Akademie van We- 
tenschappen te Amsterdam, Wis- en Natuurk. Afd. 1912, bl. 1022). 
