DRYOBALANOPS. 281 
‚ 
_188/5213. gesproken van sisih rapang als van de meest kostbare soort, al- 
dus geheeten naar de schubachtige figuurtjes, die nten erop aantreft. 
Op meer bekend terrein voert ons de nota van den Heer Watrin, 
die zegt, dat evenals de ombil, de kamfer wordt geacht van ver- 
schillende formatie te zijn. Voor de jongste houdt men de garigis, 
die een waarde bezat van 4,50 à 7 gulden de kati. Volgens een 
mededeeling van andere zijde wordt garigis verzameld uit de hol- 
ten van oude boomen en in het Ind. Archief 1849, bl. 97, wordt 
garigis een reukelooze stof genoemd, waarmede de kamfer in korrels 
wel eens vervalscht wordt. De waarde daarvoor opgegeven, nl. 
f 10.— per kati, schijnt echter wel wat hoog voor een vervalschings- 
middel en garigis riekt in elk geval naar kamfer, al is wellicht 
het gehalte daaraan niet hoog. 
Kapoer kaki, saloe-saloe of mehoekan wordt geacht van iets oudere 
formatie te zijn;de waarde bedroeg 10à 12.50 gulden per kati. Volgens 
de monographie van De Vriese is kapoer kaki zoo fijn als grof zand. 
Kapoer salang bénah bêrasan had een waarde van 25 à 32 gulden per 
kati; de naam duidt op de gelijkenis van de stukjes met rijstkorrels. 
Kapoer bêtjik of soeja-soeja wordt geacht de oudste formatie te 
wezen en deze bracht 35 à 45 gulden de kati op ; bijzonder fraaie 
waar, waarvan de stukjes groot en van één vorm zijn, heet kapoer 
bêtjik roekoekan en hiervoor werd ca f 60.— per kati betaald. 
Onder oemboet-oemboet verstaat men een fijnkorrelige of poe- 
dervormige kamfer, die verkregen zou worden uit boomen, welke 
steeds aan sterken wind zijn blootgesteld geweest; de waarde 
daarvan bedroeg 20 à 30 gulden per kati. 
Kapoer ngarngar komt uit zeer oude boomen, die aan het af- 
sterven zijn; zij wordt betrekkelijk veel gevonden. In ongezuiverden 
staat bracht deze ca f 26.— per kati op. 
Voorts spreekt de nota nog van kapoer dosa, die in kwaliteit de 
kapoer bêtjik nadert: van kapoer pedahan, welke wordt onderscheiden 
in drie soorten, al naar zij afkomstig is uit de wortels, den stam of de 
takken: verder van eenige andere, waarvan slechts de namen worden 
genoemd, en vermeldt dan nog de tjoedan als een product, dat wordt 
verkregen uit het afval, hetwelk bij het zuiveren van de verschillende 
soorten ontstaat, en uit het boormeel (tintingan) van de kamfertor, 
oeloet boejak of inang soeja, die boomen aantast, welke in het bal- 
semproduceerende stadium verkeeren. De grondstof voor de tjoedan 
nu, zou volgens den Heer Watrin gedurende 7 à 10 uur in een 
gesloten pot met weinig water boven een zacht vuurtje worden 
gekookt; de pot wordt des avonds opgezet en men zou dan den 
volgenden morgen de tjoedan bezonken vinden en het vuil met het 
water kunnen weggieten. Die voorstelling moet echter op een ver- 
gissing berusten; veel meer aannemelijk is hetgeen Deutz in het Na- 
tuurkundig Tijdschr. v. N. L, bl. 378 e. v., over het koken mededeelt. 
Deze auteur zegt, dat om tjoedan te krijgen,de pot wordt afgesloten 
met een stuk bladscheede van den pinang en dat de randen met 
klei worden dichtgemaakt; tengevolge van de verwarming gaat de 
aanwezige kamfer over in dampvorm en sublimeert dan tegen de 
wanden en het deksel van den pot. In waarde komt volgens den 
Heer Watrin tjoedan overeen met de kamfer verkregen uit ombil 
djadi, en deze bedroeg dus 10 à 15 gulden per kati. 
