188/5217. 
Hout. 
Vruchten. 
302 DIPTEROCARPACEAE. 
gens Bakker een zware, laag bij den grond vertakte boom; stammen 
ter dikte van 1 M. zijn niet zeldzaam. Hij groeit bij voorkeur aan 
de oevers van groote rivieren, vooral op de door bochten gevorm- 
de landtongen, waar het leem met zand is vermengd en de grond 
bovendien vochtiger is dan elders: daar vindt men er op sommige 
plaatsen honderden en duizenden bij elkaar. Ook zou hij voor- 
komen op zware kleigronden in het gebergte, doch daar niet zoo 
welig groeien en minder vrucht geven. 
Het hout is licht en zacht en wordt gerangschikt onder de in- 
ferieure soorten; aan weer en wind blootgesteld vergaat het spoedig, 
doch voor planken binnenshuis ís het bruikbaar. 
Als têngkawangboom is hij van minder belang dan Shorea steno- 
ptera en hij wordt op Borneo niet aangeplant, omdat de vruchten 
kleiner en de naar buiten omgeslagen vleugels grooter zijn. Die 
vleugels laten zich niet zoo gemakkelijk door dorschen verwijde- 
ren. Het is (of was) dan ook de gewoonte der inlanders ze onder 
het oprapen af te bijten, hetgeen goede tanden vereischt, daar zij 
zeer vast van weefsel zijn. Als de vrucht gekiemd is, laat de kelk, 
evenals bij de andere soorten, gemakkelijk los. 
Den féngkawang goentjang beschrijft Bakker als een boompje, 
hoogstens 6à7 M. hoog en 0.20 M. dik, het best groeiend op gron- 
den aan den bovenloop van beekjes, die tengevolge van slechte 
afwatering moerassig zijn en zelfs nu en dan onder water staan. 
Hij is veel zeldzamer dan de andere soorten en levert per boom 
slechts een paar kati vruchten op. Ook dezen rekent Bakker echter, 
evenals f. lajar, tot de eigenlijke tEngkawangsoorten. 
In de inleiding van Mededeeling No. 3 uit’s Lands Plantentuin 
geeft Burck voor f. lajar Shorea Gysbertsiana op en voor f. goen- 
tjang Sh. Gysbertsiana var. scabra, doch waarschuwt later (bl. 18) 
tegen het hechten van te groote waarde aan de inlandsche namen. De 
z.g.t. rambaien t. noeron, zegt hij, zijn botanisch van den t. lajar niet 
te onderscheiden evenmin als de t. goentjang, en het kwam hem voor, 
dat deze namen nu éens aan de soort, dan weer aan haar var. scabra 
worden gegeven, welke beide door tusschenvormen in elkaar zouden 
overgaan. De variëteit scabra bezit echter, volgens hem, iets langer 
en breeder vruchtvleugels, die niet naar achteren zijn omgekruld. 
De téngkawang rambai komt volgens Bakker in habitus, groei- 
plaats, houteigenschappen en als têngkawangleverancier geheel 
overeen met den t. lajar: de vruchten zijn volgens hem even groot 
en iets kleiner dan die van den t. goentjang. De téngkawang noeron 
wordt bij Bakker niet vermeld. 
Een geheel andere beschrijving ontving ik van den als Shorea 
Gysbertsiana var. scabra gedetermineerden méranti boenga van. 
Banka. Dit is een boom tot 35 M. hoog en 1.50 M. dik. Van het hout 
werd mij medegedeeld, dat het onderhevig aan scheuren en niet 
bestand is tegen weer en wind, doch dat het door boeboek niet wordt 
aangetast. Men gebruikt het meest voor planken: de hardere wor- 
tellijsten dienen voor het vervaardigen van wielen voor kruiwa- 
gens. Aan bereiding van têngkawangvet doet men op Banka niet, 
zoodat daaromtrent niets werd gemeld. 
Niet alleen de inlandsche nomenclatuur, doch ook de botanie » 
van de door Burck bedoelde vormen is verward. Uit Sintang ont- 
