188/5217. 
Hout. 
188/5217, 
188/5217, 
Cultuur. 
308 DIPTEROCARPACEAE. 
Het mannetje levert wel bouwhout, doch weinig hars, die wit en 
broos is en niet wordt ingezameld; de harsafscheiding vangt pas 
aan óp hoogen leeftijd. Ook het wijfje produceert zijn hars eerst, 
als het een groote boom is geworden, doch dan is, volgens Rum- 
phius, de uitvloeiing ook enorm. Zonder inkapping zweet de 
hars zoo overvloedig uit alle scheuren en groeven, als hem van 
geen ander gewas bekend was. Men vindt aan dezen boom kegels 
hangen van klinkklaar hars, 3 tot 4 voet lang en een dijbeen dik; 
kegels van een arm dik zijn zeer gewoon. Die aan de lucht spoe- 
dig verhardende damar, waarvan ik de beschrijving oversla, heeft een 
geur als harpuis en riekt ook bij verbranden niet onaangenaam, echter 
niet zoo, dat men haar voor een welriekende harsmag houden, hoewel 
de makassaren de schoonste stukjes (zouden) gebruiken bij het 
vervaardigen van gemeene doepa, om den geur te versterken. 
Deze hars wordt door de inlanders gebezigd in de plaats van : 
harpuis om de vaartuigen te pekken; zij wordt steenhard. In tegen- 
stelling pik of harpuis laat zij zich echter boven het vuur niet alleen 
smelten, doch men moet er klapperolie bij doen, wat groot be- 
zwaar oplevert. Als de O. 1. C. gebrek had aan harpuis voor hare 
schepen, liet zij 10 pond harpuis met 30 pond damar selan 
en 1 L. klapperolie tezamen smelten. Voorts worden van damar 
selan toortsen gemaakt, die echter sterk knetteren en bij harden 
wind uitwaaien. De hars heet op Ternate salo garo, op Ambon 
(Alf.) kamal lilan (Rumph.). 
In het Museum: Hout, hars. 
Shorea sericea, Dyer. 
Volksnamen. ? 
Boom, bekend van het Mal. Schiereiland en van Borneo, om- 
streeks 60 voet of meer hoog. Het hout is lichtrood met een fraaien 
glans, terwijl de ringen rood en de stralen zilvergrijs zijn. Het is 
een zeer goede séraja-soort, geschikt voor planken en voor meu- 
belmakerswerk (Ridley, Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 25). 
ShoreaSingkawang, Burck(Hopea Singkawang.Mig ). 
Onvolledig bekende soort van Sumatra. Omtrent een met twij- 
fel daartoe gebrachten boom, in de res. Palembang séngkawang 
pinang geheeten, deelde een controleur van Rawas mede, dat 
die in zijne afdeeling in het wild groeit en in de nabijheid 
der doesoens langs de Rawas beneden 250 M. zeehoogte door 
‚de bevolking ook wordt aangeplant, om het vet, dat uit de 
vruchten kan worden geperst. 
Van Shorea Singkawang, Burck vermeldt Miquel, dat inderdaad 
de vruchten een soort van têngkawangvet leveren. 
Shorea stenoptera, Burck. 
Volksnamen. W. Afd. v. Borneo: Têngkawang toengkoel. 
Boom, in voorkomen, groeiplaatsen en houteigenschappen vol- 
komen overeenkomend met téngkawang lajar (Shorea Gysbertsiana, 
Burck). Het is de beste van alle téngkawangboomen, de eenige 
soort die in de Westerafdeeling van Borneo wordt aangeplant. Dit 
geschiedt op de volgende wijze. Een stuk bamboe van 20 à 30 cM. 
