BALANOCARPUS — VATICA. 315 
18/5223. Vatica lamponga, Burck. 
Volksnamen. Lampongsche Distr.: Rêtjop: (?), Sélako. 
De rëtjop wordt beschreven als een ca 30 M. hooge boom, met 
duurzaam hout, vooral geschikt voor gebruik in den grond op 
moerassig terrein. 
De vruchten van den sélako leveren vet. 
188/5223. Vatica moluccana, Burck. 
188/5223. 
Volksnamen. Batjan : Damar aloeng, D. radjak — Tern. : Salo 
hiroe. 
Grocte boom van de noordelijke Molukken, welks hout volgens 
Ham (Tectona 1911, bl. 334) wordt gerekend tot de vrij goede soorten. 
Omtrent de hars zegt dezelfde, dat de kleinere, van den boom 
gehaalde, onregelmatig stang- en traanvormige stukken bleek en 
wasachtiggeel zijn, doorschijnend doch niet doorzichtig. Grootere 
stukken zijn ongelijk van kleur en wisselen af in alle tinten van 
witachtiggeel en zwavelgeel tot goud- en donkergeel en helder 
bruin. De lichtere gedeelten zijn vaak laags- en streepsgewijze onder 
de meer donkere en geelachtige verdeeld. 
Het is mij niet geheel duidelijk, of de hars van den levenden 
boom wordt ingezameld, of niet: bij de toezending van een as- 
sortiment van Batjan werd de le kwaliteit een „fossiele damar ge- 
noemd, doch de eigenschappen zijn vrij wel dezelfde als die van 
de andere kwaliteiten. Als toelichting bij een sorteering van Ter- 
nate werd mij geschreven: Wordt gewonnen uit afgestorven en 
omgevallen damar hiroe-boomen. Belangrijk is echter deze damar- 
soort niet, hoewel de geschraapte damar hiroe van den handel 
een veel meer homogene massa vormt dan uit Ham’s beschrijving 
zou volgen; in September 1906 werd mij bericht, dat de exploi- 
tatie nauwelijks rendeerde. Opmerkelijk is het hooge smeltpunt, 
dat bij alle handelsmonsters van Batjan bij ca 120° C. bleekte liggen, 
en de onoplosbaarheid in alcohol van 53 à 60 °/) der harsmassa. 
Iu het Museum: Hars. 
Vatica Rassak, Bl. (Retinodendron Rassak, Korth.). 
Volksnamen. Mal.: Rasak. 
Boom, tot 30 M. hoog, door Korthals aangetroffen langs de 
Barito, de Kleine-Dajakrivier en de Kapoeas. De met een bruin- 
grijze schors bekleede, rechtopgaande stam is 20 à 22 M. lang. 
De hars is door den geheelen boom, zoowel het hout als den 
bast, verspreid als een lichtgele of lichtbruine, lijmige vloeistof. 
Door spleten en scheuren in de schors naar buiten tredende, ver- 
hardt zij in aanraking met de lucht tot een half doorschijnende, 
gele of bruine hars, door de maleiers damar, door de dajaks nja- 
ting of njato(?) genoemd. Somwijlen komt deze hars voor in klompen 
van 9 Kg., volgens opgaven der inlanders zelfs wel van 15 Kg. De 
bevolking zamelt haar in voor eigen gebruik of voor den verkoop 
(Korthals, Verhandelingen over de Nat. Geschiedenis enz., Botanie, 
bl. 57). In hetzelfde werk, Land- en Volkenkunde, bl. 364, wordt 
njating rasak beschreven als lichtrood en somtijds geelachtig rood, 
doorschijnend en zwaarder dan water, zoodat het inzamelen in de 
borneosche bosschen niet kan geschieden in den regentijd. Indien 
Hout. 
Vruchten. 
Hout. 
Damar. 
Damar. 
