188/5223. 
Hout. 
194/5249. 
Pagerplant. 
Bast. 
Bladeren. 
314 DIPTEROCARPACEAE — BIXACEAE. 
de weersgesteldheid gunstig is, zou men soms 2 of 3 maal in een 
jaar van eenzelfden boom damar kunnen winnen. 
Greshoff (Schetsen, bl. 243) zegt, dat hem uit ingewonnen in- 
formatie's gebleken is, dat deze hars, die in den engelschen handel 
bekend zou zijn als rose damar, kwantitatief een belangrijke rol 
speelt. Het Museum echter ontving in December 1905 uit de Da- 
jaklanden een (niet authentiek) monster ruwe njating rasak met 
de mededeeling, dat die soort voor den handel niet meer werd 
ingezameld, doch te Koeala Kapoeas in elke gewenschte hoeveel- 
heid kon worden geleverd tegen ca / 7.50 p.p. Bedoeld monster 
is, zooals alle ruwe damar, nogal heterogeen. 
In het Museum: Hars. 
Vatica Teysmanniana, Burck. 
Volksnamen. Mal.: Gijam, Résak badou (Banka), R. sianten 
(Banka). 
Groote boom van Sumatra en Banka, 100 en meer voet hoog, 
door Ridley (Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 31) aangetroffen in Siak. 
Het hout is donkerbruin van kleur en niet zeer zwaar; men kan 
er buitengewoon lange balken (R. spreekt van 90 voet) van krijgen. 
Het Museum ontving dit hout van Sumatra’s Oostkust onder 
den niet geheel betrouwbaren naam van résak paja, met de 
mededeeling, dat het zeer duurzaam is en dat het wordt gebruikt 
voor waterwerken, brugjukken en stijlen van huizen. 
In het Museum: Hout, 
BIXACEAE. 
Bixa Orellana, L. 
Volksnamen. Annatto, Rocouyer — Mal: Galoega, Kêsoemba— 
Soend.: Galinggém — Jav.: Kasoemba kêling — Amb.: Ta- 
loeka — Tern.: Ramboeta. 
Heester of boom, 2 tot 6 M. hoog, inheemsch in Brazilië, doch 
over alle tropische landen der aarde verbreid. Hier werd hij reeds 
aangeplant in Rumphius’ tijd en is nu zeer algemeen, waaraan niet 
vreemd zal zijn een in 1828 uitgevaardigde bepaling „dat Bixa 
Orellana langs alle wegen op Java zal worden geplant, ten einde 
dat nuttig gewas meer algemeen op het eiland te bezitten, om door 
de goede verfstof, welke uit het zaad getrokken wordt, een product 
te vinden voor den handel met Europa voor onze fabrieken in het 
moederland”’. Aan het planten zal wel de hand zijn gehouden. doch 
wat men heeft gedaan, om voor het product afzet te vinden, leert 
de geschiedenis niet. Veelvuldig wordt hij gebezigd als pagerplant, 
waarvoor hij wegens zijn dichten groei zeer geschikt is; in 1889 
werd hij door Burck speciaal aanbevolen om koffietuinen in te slui- 
ten ter bestrijding van de koffiebladziekte. Sinds is waargenomen, 
dat Bixa Orellana zeer aantrekkelijk is voor helopeltis, ziet men hem 
liefst zoo ver mogelijk uit de buurt van koffie en cacao. 
Aan alle deelen van deze plant wordt nut toegeschreven (men 
zie Greshoff’s monographie in Schetsen, bl. 49): zoo zou men uit den 
bast touw kunnen vervaardigen van ongemeene duurzaamheid(Blume, 
Bijdragen, bl. 100) en de bladeren gelden als geneeskrachtig; de 
