VATICA — BIXA. 315 
194/5249. omschrijving der toepassingen is evenwel vaag. Dr. Boorsma deelde 
mij mede, dat hij in de Vorstenlanden vernam, dat zij een middel zijn 
tegen koorts bij kinderen: zij worden met water tusschen de handen 
gewreven en het vocht wordt dan over het hoofd gegoten. 
Een oranjeroode kleurstof bevatten verschillende deelen der or- Kieurstof. 
leanplant, doch voornamelijk is die vastgelegd in een laag rondom 
de zaden. Het eenvoudigst is, zegt Greshoff, de zaden uit de op 
ramboetans gelijkende zaaddoozen te nemen en zoo in den han- Zaden. 
del te brengen; zij vormen dan het handelsartikel annattoseed en gros. 
Dit is volgens Bulletin Imp. Inst. 1908, bl. 171, de meest gewo- 
ne vorm, waarin het artikel ter markt komt. Dit Bull. zegt, dat de 
plant op 3 à 4-jarigen leeftijd in volle productie komt, doch reeds 
na 18 maanden, soms zelfs eerder, vruchten geeft. Men moet de 
zaaddoozen plukken op het tijdstip, dat zij juist beginnen open 
te barsten, en dan uitspreiden op matten in de zon: van tijd tot 
tijd dienen zij te worden gekeerd. Na drie of vier dagen kan men de 
vruchten dorschen om de zaden af te scheiden: deze worden na ze- 
ven of wannen opnieuw aan de zon blootgesteld, tot zij volkomen 
droog zijn. Op dit laatste punt wordt nadruk gelegd, omdat bij 
verpakken in onvoldoend drogen staat schimmelgroei optreedt ten 
koste van de kleurstof. Toekomst als cultuurgewas heeft de orlean- 
plant niet; de afzet is beperkt en in alle warme landen kan zij gemak- 
kelijk worden gekweekt. Terecht merkt het Bulletin op, dat bij 
stijging van de prijzen het aanbod onmiddellijk kan worden vergroot 
door reeds bestaande aanplantingen. 
De uitvoeren van Java zijn onregelmatig en hangen, naar men 
zegt, samen met de grootte van den oogst in de Antillen. Blijkens 
de marktberichten van Batavia is daar voor het eerst dit zaad op 
grooter schaal verhandeld ín 1911 ín de maanden Juli/Sept.; in die 
berichten wordt het aangeduid als gintjoepitten, naar den chinee- 
schen naam gin tjioe van het vermiljoen. De prijs bedroeg 7 à8 gulden 
per picol: in Juli van het volgend jaar werd te Batavia het dubbele be- 
taald. In de officieele uitvoerstatistiek verschijnt annattozaad pas 
in 1913, toen van Batavia 179.845 Kg. werd verscheept: in 1914 be- 
droeg de uitvoer 50.297 Kg. van Batavia en 3.636 Kg. van Soerabaja. 
In Europa wordt annatto alleen gebruikt voor het maken van 
het kleurmiddel voor zuivelproducten als boter en kaas; vroeger 
werd er ook veel zijde mede geverfd, doch thans is het voor het 
laatste doel bijna geheel verdrongen door meer lichtechte kleur- 
stoffen. In Indië doet het zaad nog steeds dienst voor het kleu- 
ren van vlechtmaterialen en van katoen. Volgens Jasper en Pirn- 
gadie (Vlechtwerk, Hoofstuk IV) worden te Singaparna bamboe- 
reepen e.d. met galinggëm ingesmeerd, nadat zij een voorbehan- 
deling hebben ondergaan met een van de gebruikelijke roode kleur- 
stofbaden, als mandjël (Gordonia), salam (Eugenia polyantha) of 
gadog (Bischofia javanica). Rumphius vermeldt (Il, bl. 79) van zijn 
Pigmentaria, dat de zaden dienden voor het verven van katoen, 
doch dat de kleur niet fraai is en binnen enkele dagen verbleekt: 
als men echter de kleedjes, na winddroog te zijn geworden, dompelt 
in limoensap, krijgen zij een lichtpaarse kleur, die volgens R. vrij 
lichtecht is. In de Lampongs wordt garen er op de volgende 
wijze mee geverfd. Men wrijft de zaden af in koud water, waarin 
