Hout. 
330 CACTACEAE — THYMELAEACEAE. 
in 1903 beproefde de veearts D. H. Fischer te Pamekasan of deze 
op Madoera veelvuldig voorkomende doeri tongkok bato niet zou 
kunnen voorzien in het daar telkenjare wederkeerende gebrek aan 
veevoeder (Veeartsenijkundige Bladen dl 15, bl. 148). De proefstier 
was echter niet te bewegen de versche stengels vrijwillig te eten: 
zelfs een vasten van vi if dagen kon hem niet tot andere gedachten 
brengen. De afkeer was bij een tweede rund niet minder. De 
proefnemer dwong ten slotte de dieren (hoe wordt niet vermeld) 
de stengels in geleidelijk toenemende hoeveelheid tot zich te nemen, 
tot 5 Kg. per dag toe en meende uit de toename in het gewicht 
te kunnen besluiten, dat het vee er wel bij voer. Deze conclusie 
is echter niet goed te verdedigen, daar 5 Kg. versche stengeldeelen 
een „peulschil” is voor een rund, dat 45 tot 75 Kg. per dag noodig 
zou hebben — volgens andere opgaven nog veel meer — als het 
daarvan alleen zou moeten leven. Ook uit Teysmannia 1915, 
bl. 253, waar dezelfde plant *) nogmaals ter sprake komt, blijkt, 
dat de stengels slechts met tegenzin door het vee worden gegeten. 
De teelt van cochenille behoort op Java sinds lang tot het 
verleden; volledigheidshalve wordt vermeld, dat een uitgebreide 
handleiding daarvoor is gepubliceerd door L. Monod de Froide- 
ville in het Tijdschrift voor Nl. 1847 dl Il, bl. 207. 
THYMELAEACEAE. 
Aquilaria malaccensis, Lamk. 
Volksnamen. Mal. : Halim (Lamp.), Karas, Képang (Billiton), 
Mêngkaras. 
Troffen wij reeds in den Gonystylus bancanus, Baill. een leveran- 
cier aan van een goedkoope soort van aloë-hout, de Aquilaria 
Agallocha, Roxb. heeft ín zijn eigen verwantschap garoe-leverende 
boomen, die hem ook in de waardeering van de kenners van 
reukhout — waaronder de javanen niet gerekend mogen worden — 
veel nader staan. Van het geslacht Aquilaria zijn, voor zoover mij 
bekend, tot nu toe verder als reukhoutboomen beschreven: A. hirta, 
Ridley, A. malaccensis, Lamk en A. Moszkowskii, Gilg. De eerste 
wordt vermeld in Journal of the Straits branch of the Asiatic 
Society No. 35 (1901), bl. 78, als een slanke boom van 30 voet 
hoogte van het Maleische Schiereiland: het reukhout ervan draagt 
daar volgens Ridley den naam van kayu chandan (= kajoe tjën- 
dana). Over A. Moszkowskii, een onvolledig bekenden, in Siak als 
karas bekend staanden boom, vindt men eenige aanteekeningen 
in Notizblatt bot. Gattens Berlin Bd V, bl. 80. Het best zijn wij 
echter ingelicht omtrent Aquilaria malaccensis, Lamk, die waar- 
schijnlijk het Agallochum malaccensis van Rumphius (ll, bl. 
34) is. Het is een 15 à 18 M. hooge en tot 50 cM. dikke boom, groeiend 
op hooge gronden, met witachtigen, gladden bast. Het onverharste 
hout is wit en opvallend lichten week, het verharste hard, donker 
en zwaar; een bijzondere reuk is aan het verharste hout nauwelijks 
1) Van deze werd de identiteit met zekerheid vastgesteld : de Heer Fischer 
zegt wel, dat de plant, door hem bedoeld, hem bleek Nopalea coccinellifera 
te zijn, doch het feit, dat de stengels geschroeid moesten worden, doet aan 
de juistheid van zijn determinatie twijfelen. 
