Hout. 
Bast. 
Bladeren. 
Bloemen. 
216/5494. 
Wortels. 
Rijs. 
Bladeren. 
336 LYTHRACEAE — SONNERATIACEAE. 
25 à 30 M. hoog en 60 tot 80 cM. dik, verbreid over den Ma- 
leischen Archipel; op Java is hij, behalve als veelvuldig geplan- 
te sierboom, zeer algemeen beneden 300 M. zeehoogte en komt, 
hoewel niet gezellig groeiend, vaak in groot aantal tusschen andere 
boomsoorten voor. De stam is bijna nooit recht (volgens Ten Oever 
in Tectona 1911, bl. 401, op gunstige groeiplaatsen en in gesloten 
stand wèl recht), reeds laag met dikke, kromme takken bezet. 
Het harde hout, dat wel in zware, doch zelden ín lange afme- 
tingen is te bekomen, is glimmend lichtrood, fijn van draad, sterk 
en bijzonder duurzaam; het wordt over geheel Java door de inlan- 
ders zeer hoog geschat voor huis- en bruggenbouw: op gemak- 
kelijk bereikbare plaatsen zijn daar dan ook de bijzonder zware 
exemplaren meestal reeds uitgeroeid. Door den Artillerie Con- 
structie-Winkel te Soerabaja wordt dit hout boven alle andere 
javaansche houtsoorten, djati inbegrepen, verkozen voor affuiten 
K. & V. — 1, bl. 190). Over de sterkte en duurzaamheid van dit 
hout bestaat slechts één roep: het wordt niet aangetast door insecten 
en is bestand tegen weer en wind. 
Naar mij te Buitenzorg werd medegedeeld, wordt een koud af- 
treksel van den gestampten bast gedronken om diarrhee te stop- 
pen. De bladeren worden volgens Bulletin No. 50 Kol. Museum, 
bl. 181, aanbevolen als middel tegen blaassteen, in combinatie 
met daoen kédji bëling; Mevr. Kloppenburg zegt, dat een aftreksel, 
al cf niet met daoen oerat (Plantago), bij voortgezet gebruik hae- 
morrhoïden geneest en dat de bloemen, als thee gedronken, dien- 
stig zijn om de menstruatie te bevorderen (signatuurmiddel?). 
In het Museum: Hout. 
Lawsonia alba, Lamk (L. inermis, L.). 
Volksnamen. Mal. : Daoen laka (Mol.), Inai, Patjar djawa, 
Patjar koekoe. 
Heester, verbreid over alle warme landen der aarde, door Rum- 
phius (IV, bl. 42) beschreven onder den naam van Cyprus als 
een boompje van de grootte van een granaatappelboom, met een 
enkelen stam, een been dik, dat om zijn bladeren en geurige 
bloemen alom in de hoven wordt gekweekt van zaad of in de 
regenmaanden gemaakte stekken. 
De wortel wordt volgens Ridley (Mal. Geneesmiddelen, bl. 37) 
fijngemalen op het hoofd van kinderen gewreven tegen zweren 
(hoofdzeer?). Rumphius zegt, dat sommige maleische volken hem, 
in water gewreven, ingeven tegen steken in de zijde en dat zij van 
de rijsjes tandenstokers maken, of liever tandenborstels, want het 
einde wordt wat gekauwd totdat het een bezempje vormt, waar- 
mede men zich de tanden reinigt. Het gebit zou daardoor niet 
alleen zuiver, doch ook steviger worden. 
Het voornaamste gebruik heeft men van de bladeren, die de 
eigenschap bezitten om, gewreven en met een weinig vocht op- 
gelegd, vuurrood te verven en met citroensap en kalk gemengd, 
een helder roode kleur te geven, doch alleen aan levende licha- 
men en wat daaraan vast is, als nagels en haren. Die echter ver- 
ven zij zoo intens, dat de kleur door moeite noch kunst kan wor- 
den uitgewischt en moet uitslijten. Voornamelijk de nagels der vin- 
