217/5497. 
LAGERSTROEMIA — SONNERATIA. 3 
gers worden met deze bladeren geverfd: die ze hooggeel of vuur- 
rood wenschen, wrijven de versche bladeren met schoon water en 
binden dit papje een nacht erop, terwijl die een hoogroode kleur 
verlangen, niet alleen citroensap nemen in plaats van water, maar 
bovendien daar nog kalk, een stukje oude siriboa en wat zout (in 
plaats van aluin, dat zij weinig hebben) bijdoen. De maleiers houden 
de bladeren bovendien vooreen toegeëigend middel tegen allerlei ge- 
breken der nagels, ’t zij die zwerend, gekneusd of afgebroken zijn, 
want zij maken losse nagels vast en doen in plaats van afgevallene 
spoedig nieuwe groeien. Zij gebruiken ze zelfs tegen fijt: als het ge- 
zwel rijp is, leggen zij er een papje op van de met curcuma gewreven 
bladeren en dat doet het in één nacht doorbreken, trekt den etter uit 
en doet den nagel afvallen of bevestigtdien opnieuw. De versche bla- 
deren worden ook gesmeerd op herpes, dien men tevoren heeft ge- 
wreven en gewasschen met scherpe, bijtende stoffen, zooals citroen- 
sap, kédondong- of kèlorbladeren met kalk gemengd, enz. (Rumph.). 
Het is niet raadzaam aan de mededeelingen van Rumphius veel 
toe te voegen van wat latere schrijvers er bij hebben gedaan, omdat 
dit meestal niet zeer betrouwbaar is. Zoo zegt Bisschop Grevelink 
op autoriteit van Van Musschenbroek, dat de bast in den handel is als 
een superieure soort van kajoe ting, speciaal voor het looien en 
verven van leer. Dit kan bezwaarlijk juist zijn, omdat Lawsonia alba 
te weinig wordt aangetroffen en daarvoor stellig niet wordt gekweekt. 
Technische toepassingen vindt de plant weinig of niet, hier zoomin 
als elders. Jasper & Pirngadie vermelden (Vlechtwerk, bl. 70), dat de 
bladeren wel eens worden gebezigd om aan roode kleurmiddelen voor 
vlechtmaterialen meer vastheid te geven, maar overigens zijn zij, vOOr 
zoover mij bekend, bijna uitsluitend als toiletartikel in gebruik. Die 
toepassing kent ieder van hooren zeggen, doch zij wordt — tenminste 
op Java— verre vanalgemeen in praktijk gebracht. Te Buitenzorg maakt 
men een papje van de bladereneneenstuk vaneen rooduitje, voegtdaar 
een zeer geringe hoeveelheid gambir aan toe en smeert dat ’s avonds 
op de nagels, waarna de vingertoppen worden omwikkeld met een 
böngkoedoe-of sirihblad; des ochtends zijn dan de nagels fraai oranje- 
rood gekleurd. De gepulveriseerde gedroogde bladeren, die in de 
overige mohamedaansche wereld bekend zijn als henna en dienen 
voor het roodkleuren van nagels en haar, alsmede voor het zwart- 
verven (met indigo) van het haar, komen hier in den handel niet voor. 
Wat de medicinale toepassing betreft: Dr Boorsma deelde mij 
mede, te hebben vernomen, dat een thee van de bladeren door 
inlandsche grooten wordt gedronken om vetvorming tegen te gaan 
en dat de welriekende bloemen met andere zaken worden gebruikt 
voor het maken van een bêdak tegen jeuk. 
In het Museum: Bladeren. 
SONNERATIACEAE. 
Sonneratia acida, L. f. 
Volksnamen. Mal. : Pidada, Pèérépat mérah — Soend.: Bogêm 
— Jav.: Bétah, Bidada, Bogêm, Kapidada — Amb: Wahat 
mérah, Wakat mérah — Ternate: Posi-posi mérah. 
Tot 15 à 20 M. hooge en 25 tot 40 cM‚ dikke boom van 
Technisch. 
Medicinaal. 
Bloemen. 
