Ademwortels. 
Hout. 
Bast. 
Bladeren. 
Vruchten. 
217/5497, 
Ademwortels. 
Hout, 
338 SONNERATIACEAE — CRYPTERONIACEAE. 
de vloedbosschen of den binnenzoom daarvan, in vele streken 
zeer algemeen, vooral aan en bij riviermondingen (K. &V. —lI, 
bl. 198). Volgens Rumphius (lll, bl. 112) wordt het Mangium 
caseolare rubrum somtijds bij de huizen geplant door hen, 
die smaak hebben in zijn vruchten. 
Deze boom is zeer eigenaardig, zeggen K. & V., door de talrijke, 
rechtop groeiende, op reusachtige asperges gelijkende ademwortels, 
welke steeds in grooten getale rondom elken boomte vinden zijn; zelfs 
bij vloed steken de toppen dezer zonderlinge wortels boven den 
waterspiegel uit. In vele streken wordt het weeke hout ervan als 
Surrogaat voor kurk gebezigd. Rumphius beschrijft de ademwortels 
van Sonneratia alstoegespitstehoorns, bestaande uiteen vooze, droge, 
taaie en zeer lichte substantie, gelijkend op kurk, doch met een kleine 
holte in het midden. In vele opzichten kunnen zij kurk vervangen, 
waartoe men ze goed moet uitkoken om de ziltigheid uit te trekken. 
Zij zwellen en sluiten echter niet zoo goed als kurken (Rumph.). 
Deze ademwortels worden in de inlandsche warongs verkocht 
onder den naam van Kajoe gaboes. 
Het hout wordt als te krom en te weinig duurzaam door de in- 
landers niet gebruikt; het is effen vuilwit en bevat geen kernhout 
(K. & V.). Rumphius deelt omtrent de eigenschappen niets mede. 
Op Madoera wordt — volgens het Tijdschr. d. Ind. Mij. v. N. & L. 
dl 7 (1861), bl. 225 — de fijngemalen binnenbast van den whidodo 
gemengd met tot grof meel gestampte mais, welk meel, tot ballen 
gekneed en gekookt, het hoofdvoedsel vormt der madoereezen. 
Rumphius vermeldt,.dat de maleiers de bladeren rauw eten en be- 
spreekt ook uitvoerig de vruchten. Dit zijn, zegt hij, ronde appelen, 
doch platgedrukt als een kaasje, grasgroen van kleur, bestaande 
uit een korrelige, meelachtige massa, in reuk en kleur de potkaas 
zoo gelijk, dat men ze daarvoor zou aanzien. Zij worden door het 
gemeene volk gegeten, meestal rauw, of anders gekookt bij de 
visch. In de Soendalanden heeft elk deel van dezen boom een af- 
zonderlijken naam; daar heeten speciaal de vruchten kidada en 
van deze zegt ook Hasskarl (Het Nut No. 160), dat zij rauw wor- 
den gegeten, dwz, volgens K. & V., de middenvruchtwand: de 
tusschenschotten der vrucht zijn bitter. 
In het Museum: Ademwortels, hout. 
Sonneratia alba, Smith (S. evenia, Bl). 
Volksnamen als Sonneratia acida, in de Molukken met toe- 
voeging van het equivalent van „wit”. 
Het Mangium caseolare album is volgens Rumphius (II, 
bl. 111) een boom als de overige, doch met een stam, gewoon- 
lijk dikker dan een man kan omvatten, maar dan ook veel korter, 
wassende overal op vlakke stranden op harden, steenachtigen 
grond zonder slijk of moeras en door het zeewater beurtelings 
bedekt en ontbloot. Op Java is hij even algemeen als S. acida, 
doch groeit meer naar den zeekant, gaarne op koraalstrand. 
De ademwortels zijn kleiner dan die van S. acidaen volgens K. & V. 
(1, bl. 200) minder week, dus minder bruikbaar ter vervanging van kurk. 
Het spint is week en wit, geleidelijk overgaand in een hard, 
grofdradig, warrig, taai kernhout met roode tint, doch grauw be- 
