Toepassingen. 
Hout. 
220/5521. 
220/5522. 
346 RHIZOPHORACEAE. 
verdringen, lag het voor de hand om op de productieplaatsen zelf 
de natte basten te extraheeren, wat bovendien een aanzienlijke be- 
sparing geeft aan vracht. Het nadeel, dat daartegenover staat, is, dat 
een fabriek een slechts betrekkelijk gering terrein kan exploiteeren 
met het oog op den aanvoer. Hier heeft die extractie maar matig 
succes: de uitvoer blijft op één hoogte. De waarde van de geëxpor- 
teerde cutch heeft bedragen in de jaren 1910/14 respectievelijk 166, 
141, 242, 174 en 197 duizend gulden. Van de twee fabrieken in de 
Westerafdeeling van Borneo moest er een definitief sluiten wegens 
uitputting van de binnen het bereik der fabriek gelegen bosschen. 
Hoe de cutch in de Kapoeasdelta wordt bereid, wordt geheim gehou- 
den, doch de fabrikatie schijnt zeer eenvoudig te zijn. Zeylstra geeft 
er een schets van en fabrikanten van het benoodigde materiaal wor- 
den vermeld in Straits Bulletin Mrt/Apr. 1915, bl. 245. De cutch is 
een donkerbruine, vaste massa, met glinsterende, schelpachtige 
breuk, bevattend gemiddeld 50 ®/, looistof, doch vaak ook ca 70 0/,, 
bij luchtdroog product met bijna 20°/, water. 
Het heeft zeer lang geduurd voor de vooroordeelen tegen het 
gebruik van mangrove bij de lederbereiding uit den weg waren 
geruimd. Alléén geeft dit looimiddel volgens de op Java opgedane 
ervaring een hard, nerfbreukig leer, zoodat de bast of de cutch 
met andere looistoffen moeten worden gemengd. Een tweede 
bezwaar is, dat de kleurstoffen aan het leer een ongewenschte 
tint geven en om daarin verbetering te brengen moet vermenging 
platats hebben met niet of minder kleurende materialen, of moet 
he extract ontkleurd worden. 
Als looimiddel schijnen mangrove-basten en cutch niet zonder 
voorbehoud te mogen worden aanbevolen en het gebruik ervan is 
nog ver van algemeen. Voor de taanderij is de waarde twijtel- 
achtig, hoewel hier voor dat doel van bakaubast veel gebruik wordt 
gemaakt. Dr. G. C. A. van Dorp te Katwijk berichtte mij, dat het 
extract zich slecht aan de vezel hecht en Rumphius (IL, bl, 192) 
zegt, dat manggi-manggibasten voortreffelijk tanen, doch de netten 
verteren en broos maken, als deze lang droog hangen. 
Gynotroches axillaris, Bl 
Volksnamen. Onzeker, soms Jav.: Koekoeran. 
Boom, 15 tot 30 M. hoog en tot 50 cM. dik, vrij zeldzaam, in het 
westelijk deel van Java gevonden tusschen 700 en 1200 M. zeehoogte. 
Het hout wordt als te weinig duurzaam niet door de inlanders 
gebruikt; het bevat geen kernhout (K. & V. — IV, bl. 308). Hasskarl’s 
Nut (No. 161) vermeldt echter onder dezen wetenschappelijken en 
met boroboj als soendaschen naam, dat het hout fraai en bijzonder 
sterk is, dat het niet wordt aangetast door witte mieren en daar- 
om veelvuldig tot het bouwen van huizen wordt aangewend. 
Ridley (Mal. Timmerhoutsoorten, bl. 63) beschrijft den mata kêli 
als een kleinen boom, met licht bruinachtig, vrij zacht hout, bruik- 
baar voor daksparren, stijlen en ander werk onder dak. 
Ceriops Candolleana, Arn. en C. Roxburghiana, Arn. 
Volksnamen. Mal: Téngah, Téngar — Jav.: Tingi —Alf, 
Amb.: Paloen, Paroen. 
Kieine boomen of opgerichte heesters der vloedbosschen, tot 
