CARALLIA — BRUGUIERA. 351 
220/5526. Bruguiera gymnorhiza, Lamk (B. Rumphii, BL). 
Volksnamen. Mal.: Kéndéka nasi (Batav.), Pértoet, Poetoet, 
Toemoe, Tongkè (Mol.) — op Java: Tandjang — Mak. : Sala- 
sala — Tern.: Lolaro. 
Deze soort is met de vorige de hoogste van alle Rhizophoren; op 
Java wordt zij tot 18 M. hoog en 42 cM. dik, doch in de Tominibocht 
wel 28 M. K. &V. (IV, bl. 292) deelen mede, dat er op Java rond- 
houten van zijn aangevoerd van Gorontalo, onder den naam van 
boeasa, van 18 M. lengte en 25 à 30 cM. grootste middellijn en dat 
die in groote hoeveelheid en zelfs nog grootere lengte te verkrij- 
gen zijn. Zij roemen zeer, in navolging van Rumphius, de geschiktheid 
van deze stammen voor heipálen in een slappen bodem en achten 
met het oog daarop de cultuur aan te bevelen, temeer, omdat 
B. gymnorhiza met geringe kosten op de overigens onbruikbare 
modderstrooken der kusten geteeld kan worden, gecombineerd met 
Ceriops en andere technische waarde bezittende mangroves. 
Rumphius (lll, bl. 102) beschrijft Bruguiera gymnorhiza, Lamk 
onder den naam van Mangium celsum. Van het hout zegt hij, 
dat het ros of roodachtig is, hard, zwaar, saprijk en licht scheurend. 
Het is gemakkelijk brandbaar, ook groen : het vat vlam zoodra het een 
poosje in het vuur heeft gelegen en berookt is en brandt dan felen met 
groote hitte, zoodat het niet alleen voor huishoudelijk gebruik, doch 
ook voor steenovens en kalkbranderijen zeer in aanzien is. Het is een 
van de beste soorten brandhout. Dat ook Rumph. zegt, dat het zeer 
duurzaam is in fundeeringen in moerassigen grond onder de laag- 
waterlijn, werd reeds medegedeeld: hij voegt daaraan toe, dat als 
het aan weer en wind is blootgesteld, het in een paar jaar vergaat, 
doch dat het onder dak redelijk duurzaam is. Volgens Koorders’ 
Minahassa wordt het op Noord-Celebes veel voor huisbouw ge- 
bruikt, speciaal rond voor stijlen. 
De bast is zeer dik, ruig, gebarsten, broos en sappig; hij heeft 
een onaangename, zwavelachtige lucht, doch desniettemin zijn de 
inlanders er niet vies van hem in den kost te gebruiken (voor 
de toebereiding van het rauwe vischgerecht kokoho). Men beweert, 
dat te overvloedig gebruik de borst bezwaart en kortademig maakt. 
De chineesche ververs gebruiken hem voor het zwartverven van 
katoen, alsmede voor het tanen van netten (Rumph.). Bij een mon- 
ster lolaro-bast uit den Banggaai-archipel, waar deze boom in. 
groote hoeveelheid voorkomt, werd mij bericht, dat ook daar die 
bast wordt gebezigd voor het tanen van netten en dat men in 1905 
een proefzending ervan naar Europa had gedaan. Het moet toen zijn 
gebleken, dat er slechts 7°/ looistof in zat en dat hij wegens de 
vele harde vezels voor looimateriaal ook overigens ongeschikt was. 
Uit Langsa werd mij insgelijks opgegeven, dat de bast van pêrtoet 
niet wordt ingezameld voor den uitvoer, doch wel voor eigen 
gebruik, het tanen van netten. In Straits Bullettin Mrt/Apr. 1915, 
bl. 242, wordt voor een monster van het Mal. Schiereiland echter 
een looistofgehalte van 24.1 0/, opgegeven (analyse te Manila). 
De bladeren worden door het gemeene volk rauw gegeten en 
ook het hart van de vrucht (d.w.z. het binnenste deel van de 
kiemplant) is eetbaar, doch het is een brood der ellende, dat geen 
uitlandsche maag verdragen kan. Toch is het, zegt Rumph., een 
Palen. 
Bast. 
Bladeren. 
Kiemplanten. 
