Medicinaal. 
Technisch. 
221/5544. 
Wortels. 
Hout. 
356 COMBRETACEAE. 
(Geneesmiddelen 1) de djaha, djaha lawé of djalawé van den inland- 
schen medicijnhandel. Dr Boorsma noteerde, dat in de Vorstenlan- 
den poeder van geroosterde djalawé op den navel wordt gelegd, 
nadat de navelstreng pas heeft losgelaten. Meer echter dan als 
samentrekkend geneesmiddel wordt djalawé volgens Van Delden 
Laërne (Teysmannia 1909, bl. 188) gebezigd om te verven en te 
looien. In de ververij wordt djaha gebruikt om indigo te besparen; 
een mengsel van beide geeft aan de kains een diep blauwe kleur, die 
echter spoedig verbleekt, zoodat op deze wijze behandelde kleedjes 
niet gewild zijn. Alleen de goedkoope soorten worden daarom in 
Oost-Java met djaha geverfd. Jasper & Pirngadie (Vlechtwerk, bl. 
72 en 76) vermelden het gebruik van djaha in de Vorstenlanden om 
mèndong en pandan zwart te kleuren; de vlechtmaterialen worden 
een half etmaal in de modder geweekt en dan gekookt met djaha- 
vruchten, ijzersulfaat en een weinig suiker. In de Lampongs verft 
men volgens dezelfde schrijvers bamboevlechtmateriaal zwart met 
een bad van salam-bast (Eugenia polyantha, Wight) en djaha. 
Als looimiddel is djalawé volgens Van Delden Laërne algemeen 
bekend bij de leerbereiders, die er verder een zeer goedkoop, 
fraai zwart glimmend smeer van maken voor het onderhoud van 
tuigen. Het Natuurkundig Tijdschr. v. Nl. dl 26, bl. 435, schrijft 
voor een 50-tal djahavruchten in ruim een flesch water eerst een 
nacht te weeken en dan een half uur flink te koken; tijdens het 
koken wordt er toendjoeng (ijzersulfaat) onder geroerd en na af- 
koelen wordt de vloeistof gezeefd. De hoeveelheid van het ijzerzout 
is afhankelijk van de diepte van de kleur, die men verlangt. Op 
dezelfde wijze wordt van de versche djahavruchten door de java- 
nen een goedkoope schrijfinkt gemaakt. In het Jaarboek 1910 
Dept v. Landb., bl. 54, wordt aangeteekend, dat de droge dja- 
lawé een voortreffelijke inktsoort oplevert. Van Delden geeft het 
volgende recept: de vruchten worden met water opgezet en zoo 
lang gekookt, tot het water op de helft verminderd ís; na bezin- 
ken giet men het reeds donker gekleurde vocht door een zeef en 
mengt het dan met een even groote hoeveelheid aschwater (banjoe 
londa). Dit mengsel wordt weder tot de helft verkookt onder toevoe- 
gen van ijzersulfaat. Blijkt de inkt in het gebruik te dun of te wei- 
nig glimmend, dan kan men dat gebrek min of meer verhelpen 
door bijvoegen van wat gomwater of een scheutje jenever. 
In het Jaarboek 1910 Dept v. Landb. wordt als looistofgehalte 
van de vruchtschillen opgegeven 35 à 45 °/,, op droge stof berekend. 
In het Museum: Hout, vruchten. 
Terminalia Catappa, L. 
Volksnamen. In vele talen: Kêtapang. 
Woudreus, tot 40 M. hoog en 2 M. dik, meestal tot 20 M. hoog en 
1 M. dik, wildgroeiend in de laaglanden van den Maleischen Archipel, 
op Java uitsluitend aan het strand of op ziltigen grond nabij de kust; 
om de vruchten geplant wordt hij tot op 800 M. zeehoogte, doch 
vooral in de heete zône en nabij de kust (K.&V. — IX, bl. 26). 
De wortels zouden volgens Van der Burg (Geneesheer III, bl. 74) in 
afkooksel worden gebezigd bij vloeiingen, darmcatarrh en dysenterie. 
Het hout wordt wegens te geringe duurzaamheid niet gebruikt, 
