TERMINALIA. 357 
melden K. & V., doch dit schijnt niet algemeen op te gaan. Rumphius 
(L, bl. 174) zegt, dat men van de wilde, aan het strand groeiende 
boomen groot gerief heeft bij den bouw ván vaartuigen voor 
planken en inhouten, omdat het hout, opgedroogd zijnde, vrij licht 
en toch duurzaam is in zeewater. Ridley (Mal. Timmerheutsoorten, 
bl. 63) noemt het tamelijk hard en goed, rood of geel van kleur, 
met veel spint, en zegt, dat het somtijds wordt gebezigd voor 
den bouw van huizen en booten. ä 
| Den bast en de bladeren gebruikt men tot het looien van leder, het 
zwartverven van katoen en om inkt te maken (Filet No. 7). Het gebruik 
| van den bast als looistof heb ik niet bevestigd gekregen, wel dat een 
| afkooksel van den bast dient om te verven. Voorts deelen Jasper & 
Pirngadie (Vlechtwerk, bl. 73) mede, dat in Ampat Lawang (Palem- 
bang) këtapangbast *) wordt gebezigd om rotanmateriaal zwart te 
Keke: Den 
kleuren. Men begraaft het vlechtmateriaal eerst twee etmalen in de 
modder, droogt de reepen, drenkt ze dan in het afkooksel van kêta- 
pangbast en verkrijgt de gewenschte diepzwarte kleur door een 
nieuw modderbad. Omtrent het medicinaal gebruik zegt Filet, dat de 
bast zeer gewild is als samentrekkend en harsrijk geneesmiddel bij 
spruw, Van der Burg, dat men er darmcatarrh mee geneest. Dekker’s 
looistoffenmonographie vermeldt als looistofgehalte 99/, en 12°/,. 
De bladeren zijn volgens Jasper (Geneeskrachtige planten) zweet- 
drijvend; Van der Burg acht ze een goed bedekkingsmiddel bij 
| rheumatische zwelling der gewrichten in plaats van gewaste taf. 
De zaadkernen van den gecultiveerden këtapang worden rauw 
gegeten, gelijk die van den kanari, doch die van den këtapang zijn 
wat droger en beter van smaak en bruikbaar om in gebak de aman- 
delen te vervangen (Rumph.). K. & V. noemen ze terecht zeer 
smakelijk, doch zeggen, dat zij slechts zelden in grootere hoeveel- 
heid te koop worden aangeboden. Deze kernen bestaan voor meer 
dan de helft van hun droog gewicht uit een kleurlooze, vette olie 
(Teysmannia 1890, bl. 191) en daarom worden ze door Mevr. 
Kloppenburg aanbevolen aan zoogende vrouwen, ook net het oog 
op het regelen van den stoelgang. Voor de samenstelling van deze 
olie, zie Wijs’ Vetcatalogus. 
In het Museum: Wortels, hout, bast, zaadkernen, olie. 
21/5544. Terminalia javanica, Mig. 
Volksnamen. Jav.: Kloempit, Kloemprit. 
Woudreus, tot 40 M. hoog en 2 M. dik, verbreid over geheel 
Java beneden 800 M. zeehoogte, niet gezellig groeiend, maar in 
vele streken, o.a. in de djatiwouden, niet zeldzaam. Hoewel het 
hout in groote afmetingen is te krijgen, wordt het zelden gebruikt; 
het vruchtvleesch (de middenvruchtwand) van de rijpe vruchten 
wordt wel rauw gegeten om den rinschen smaak (K. & V. —IX, bl. 23). 
22/5544. Terminalia sumatrana, Mig. 
Volksnamen. Mal.: Djaha kêling (Rawas), Kétapang talang. 
Rechte, 20 à 22 M. hooge boom, met een stammiddellijn van 
0.75 M., in Palembang verstrooid groeiend in de benedenlanden. 
Bast. 
Bladeren. _ 
Zaden. 
Hout. 
Vruchten. 
: Het hout ís grof, broos en niet duurzaam: het wordt spoedig mout. 
1) Mogelijk is de bast van T. sumatrana, Miq. bedoeld. 
