EUGENIA. 365 
222/5578.hebben om zich te ontwikkelen tot volkomen kruidnagelen. De 
kleur is aanvankelijk donkergroen en gaat over in lichtgroen, daarna 
in bleekgeel en tenslotte in rood, gewoonlijk alleen aan de kelkslip- 
pen, soms geheel. Dan is het tijd om de knoppen te oogsten. 
Daartoe wordt (in de Molukken) de grond schoongemaakt en de 
boom beklommen. Zoover de trossen met de hand bereikbaar zijn 
worden ze afgebroken; die verder weg staan, worden met behulp 
van een haak van 7 à 8 voet lengte binnen het bereik van den 
klimmer gebracht. De schade, die de boom door deze ruwe wijze 
van oogsten lijdt, is zoo groot, dat hij eenige jaren noodig heeft 
om zich te herstellen, wat mede oorzaak is (hoewel volgens het 
Tijdschr. v. Ind. T. L. & V. kunde dl 8, bl. 28, een volwassen 
nagelboom in drie jaar tijds twee maal bloeit), dat groote oogsten 
slechts eens in de 4 tot 7 jaren voorkomen. De nagelen worden 
door onder den boom staande lieden van de trossen afgeplukt en 
daarna gedroogd. In Rumphius’ tijd werden zij eerst met bladeren 
toegedekt en eenige dagen lang boven een sterk rookend vuur 
geplaatst, waardoor zij rood werden: dit „stoven” is volgens Rum- 
phius noodig om te voorkomen, dat de nagelen gaan rimpelen, 
doch thans heeft het, voor zoover mij bekend, niet meer plaats. Zoo 
de omstandigheden het toelaten, geschiedt het drogen, waardoor 
de nagelen hun donkere kleur krijgen, in de felle zon. Na zuiveren 
zijn zij geschikt voor den handel. 
De kruidnagel heeft eerst waarde als specerij gekregen door den 
europeaan. De indianen, zegt Rumphius, gebruiken ze alleen — en 
dan nog inkleine hoeveelheid —ondersommige zalven om hetlichaam 
te verwarmen en wel eens gemengd onder de tabak, maar nooit in 
den kost. Hasskarl’s Nut No. 878 deelt mede, dat kruidnagelen worden 
gekauwd bij maagpijn en dat zij, met water fijngewreven, een zeer 
goed oogwater geven bij zwaarte en pijn in het voorhoofd. De 
jonge, nog groene nagelen kan men stukwrijven en met suiker 
tot een conserf maken en met de nog niet rijpe moernagels han- 
delt men insgelijks na verwijderen van het zaad (Rumphius). 
De uitvoer van nagelen heeft bedragen, volgens de officieele 
statistiek, in tons: 
ed ns 1: ad Wait ï 1 Fis ie T | rij | 5) TT: 
EE ee RE 
É 8 Elders || | | 
van/in Batavia. |Semarang | Makassar.) Ambon. , Menado. Saparoea., Elders. 
í van Java. | | 
| | | 
| | | | 
1910 | 20 | jd | — 41 61 | 3 |_n.v. 5 
1911 | —- | — | — 93 19 | — | 19 — 
1912 Tile CT UO EN dk A od LIE 5 
1913 | — — 1 | AOR nv HIE Rn 6 
1914 | — EP Be 16 / mda 2 
Het binnenlandsch verkeer is van even weinig beteekenis; in 1914 
voerde Java van buiten het tolgebied in: 149 ton, t. w. 66 ton van de res. 
Ambon, 37 ton van Benkoelen, 36 ton van het Gouv. Celebesen 10 ton 
van Menado. Ambon voerde verder nog uit: 146 ton naar Celebes, wat 
ongeveer juist de hoeveelheid is, door Makassar geëxporteerd. 
Specerij. 
Conserven. 
Uit de nagelen wordt op Ambon een roodgekleurde olie met Aetn. olie. 
