222/5588. 
Hout. 
376 MYRTACEAE. 
planken worden natuurlijk de rechtste stammen uitgekozen, die 
gewoonlijk het verst van de zee af staan. 
Metrosideros vera, Ndz. (Nania vera, Mig, Syncarpia 
Vertholeni,:7..& B.) 
Volksnamen. Mal.: Nani (Menad. en Mol.) — Tern.: Haté 
bêsi— Alf. Minah.: Makalimbong, Tioes. 
Boom, 30 M. hoog, voorkomende op Celebes en verder oost- 
waarts, door Rumphius beschreven (Ill, bl. 17) onder denzelfden 
naam Metrosideros vera alseen groote, hooge woudboom van 
twee vadem omvang, gewoonlijk met rechten stam. Koorders (Mi- 
nahassa, bl. 463) trof hem op Noord-Celebes aan tusschen 400 
en 800 M. zeehoogte. Bij voorkeur groeit hij volgens Rumphius op 
kleiachtigen grond, waar veel steenen in zijn; hoe steenachtiger 
de bodem, des te beter is het hout. Het schoonste en beste wast 
op Ceram en wordt voor bijkans onvergankelijk gehouden, duur- 
zamer zelfs dan ijzer, dat in een vochtig, tropisch klimaat snel 
verteert, terwijl dit hout weerstand biedt aan weer en wind, den 
grond en het water, in het bijzonder zeewater. Het is daarom zeer 
gezocht voor roeren van groote prauwen en voor ankers, die zin- 
ken alsof het steenen waren. Nooit komt er de paalworm in. Het 
is kort van draad en warrig, doch laat zich betrekkelijk gemak- 
kelijk splijten. Voor bouwhout kan men het wegens zijn hardheid 
slecht gebruiken; het is niet mogelijk er een spijker in te slaan. 
Versch of halfdroog laat het zich nog eenigszins bewerken, maar 
als het geheel droog is kan men er met zaag en schaaf wei- 
nig meer aan uitrichten (Rumph.). 
Koorders zegt, dat het in de Minahassa voor huisbouw en vooral 
voor groote bruggen zeer gezocht is om de groote sterkte en de buiten- 
gewone duurzaamheid. Ook anderen, aangehaald door K. & V. (VI, bl. 
169), roemen het hout zeer; in het bijzonder wordter, als door Rum- 
phius, nadruk gelegd op het bestand zijn tegen paalworm. De E. 
A. W. Ambtenaar Wijnen te Amboina berichtte echter in Juni 1909 
het volgende: Nani of nirat wordt in dolken aangevoerd van 
Ceram en staat bekend als het best bestand tegen paalworm. Van 
dolken van dit hout ter dikte van 30 cM. werd dan ook gebruik 
gemaakt, toen de in zee staande sloepenloods alhier in 1898 na 
de aardbeving moest worden herbouwd. In 1908 evenwel waren 
die dolken door paalworm geheel doorgevreten en moesten zij 
worden vernieuwd. !) 
Dat het enorm harde en zware nanihout zich uiterst moeilijk 
laat bewerken, vermeldt ook de Heer Wijnen: het is mij — ook 
na de bij het Museum opgedane ervaring — onbegrijpelijk, dat De 
Sturler in zijn Beschrijving der houtsoorten (No. 8) het tegendeel 
beweert; het is ook niet glad te schuren. 
Rumphius vermeldt verder nog, dat de chineezen het zaagsel van 
dit hout strooien in ulceraties om die te doen opdrogen en dat 
uit de oude, omgevallen stammen uitmuntende kolen worden ge- 
brand, de beste die de smeden kennen. 
\) Het is de vraag of er wel één houtsoort bestaat, die onder alle om- 
standigheden tegen paalworm bestand is. 
