2271/5859. 
2271/5859. 
2271/5864. 
OSMOXYLON — NOTHOPANAX. 393 
ingevoerd van Ternate en in de hoven gekweekt, niet alleen als 
sieraad maar ook om zijn medicinale eigenschappen. 
Volgens Rumphius smaken alle deelen van deze plant naar 
peterselie, het sterkst de wortel *), en bezit zij diuretische eigen- 
schappen. Een afkooksel van den wortel en de bladeren, tezamen 
gebruikt of elk op zichzelf, wordt daarom ingenomen tegen graveel 
en pijnlijke urineloozing van allerlei aard; ook wordt het aangewend 
als stondendrijvend middel. De ternatanen koken de bladeren bij 
visch en vleesch gelijk andere sajoer (Rumph.). 
Polyscias nodosa, Seem. (Eupteron nodosum, Mig. 
Hedera nodosa, Hassk.). 
Volksnamen. Mal. : Papaja oetan (Mol.)—Soend.: Ki langit — 
Jav.: Dêèlëg, Djaranan, Manglé, Poetjéngan. 
Boom, tot 23 M. hoog en 35 cM. dik, op Java beneden 1000 M. 
zeehoogte niet zeldzaam (K. & V. — VII, bl. ki) 
Rumphius deelt mede (l, bl. 149), dat de stam van zijn Papaja 
sylvestris, zoover hij hard is, gebruikt wordt voor stijlen van 
heiningen, voor welk doel het hout voldoende duurzaam wordt ge- 
acht, en datmen uit de dikste stammen planken voor prauwen maakt. 
De bladeren worden volgens Hasskarl’s Nut No. 569 aangewend tot 
het bedwelmen van: visschen. Indische Vergiftrapporten No. 38 ver- 
meldt, dat zij na stampen met houtasch worden gemengd. Boorsma 
(Plantenstoffen IV, bl. 75) vond er een giftige saponineachtigestof in. 
In het Museum: Hout. 
Polyscias Rumphiana, Harms (Nothopanax pinna- 
tum, Mig, Panax pinnatum, Lamk). 
Volksnamen. Mal. Mol.: Daoen grisik, Daoen papéda pan- 
djang, Daoen mangko (Menado) — Alf. Minah.: Kèndèm. 
Scutellaria secunda beschrijft Rumphius (IV, bl. 76) als 
een heester, die omtrent de huizen in heiningen wordt geplant, 
doch buiten de Molukken niet veel wordt aangetroffen. De jonge 
bladeren zijn in groot gebruik als moeskruid; zij worden, met 
klappermelk gekookt en soms ook wel rauw, bij de visch gegeten, 
doch rauw veroorzaken zij een weinig jeuk in de keel. De oude blade- 
ren worden fijngesneden, even opgekookt en dan in de zon gedroogd: 
deze gebruiken de vrouwen bij het wasschen van het haar, om dat een 
aangenamen geur te geven. Tevenszijnzijdienstig, omeen viezezweet- 
lucht te verbergen. Daarvoor wordt een afkooksel bereid van deze 
bladeren met die van dilëm (Pogostemon), hetwelk wordt ingenomen 
en gebruikt om het lichaam, speciaal de oksels, te wasschen (R.). 
Rumphius beschrijft twee soorten of vormen, een met breede en een 
met smalle bladeren, welke in gebruik klaarblijkelijk overeenkomen. 
Nothopanax cochleatum, Mig. (Panax c.‚ DC). 
Volksnamen. Mal.: Daoen mangkok, Daoen papéda (Mol) — 
Jav.: Godong mangkokan — Mad.: Poering mangkok. 
Fraaie heester, vaak als sieraad en in pagers geplant, door 
Rumphius (IV, bl. 75) onder den naam van Scutellaria prima 
t) Boorsma (Plantenstoffen IV, bl. 74) zegt, dat hij den wortel volko- 
men reuk- en smaakloos bevond. 
Wortel. 
Bladeren. 
Hout. 
Bladeren. 
Bladeren. 
Vormen. 
