Wortels. 
Bladeren. 
228/5803. 
228/5893. 
304 ARALIACEAE — UMBELLIFERAE. 
beschreven als een struik, 10 à 12 voet hoog, met een stam, 
van onderen een been dik, doch op een hoogte van 3 à 4 voet 
zich verdeelende in enkele rechte takken. De wortels zijn volgens 
hem diuretisch en zweetdrijvend. 
De bladeren waren oudtijds in gebruik als schotels om er sago- 
brij uit te eten: zij vervangen in het algemeen in geval van nood 
koppen of schotels. Jong zijn zij zelf eetbaar en geven gekookt 
een goed moes: de ternatanen verorberen ze ook rauw met veel 
smaak. De oude bladeren gebruiken de ternataansche vrouwen om 
zwerende borsten te genezen: daartoe worden die bladeren met 
klapperolie en een weinig curcuma ingewreven, warm gemaakt 
boven het vuur en op de borst gelegd, wat de zwelling doet slinken 
en de bedorven melk wegvloeien. Het verdient aanbeveling, zegt 
Rumphius, tegelijkertijd een aftreksel van de bladeren in te geven. 
Op Java bezigt men een pap van de fijn gewreven bladeren wel 
om de hoofdhuid in te smeren tegen het uitvallen van het haar. 
UMBELLIFERAE. 
Hydrocotyle javanica, Thunb. (H. globata, B/, H. ne- 
palensis, Hook., H. sundaica, Bl). 
Volksnamen. Mal.: Mangkok — Soend.: Doelang sontak, 
Poeseur boemi—Jav.: Rémbaän, Sémanggèn — Mad. : Koes- 
tikoesan, Telpok — Alf. Minah.: Lalampang kawajo. 
Vormenrijk opstijgend kruid, 10 tot 50 cM. lang, verbreid over 
geheel Java tusschen 200 en 2400 M. zeehoogte, groeiend op vochtig, 
beschaduwd terrein (Backer, Schoolflora). In de Soendalanden wordt 
het gebruikt voor het bedwelmen van kleine visschen, doch niet 
op zichzelf (Indische Vergiftrapporten No. 218). Dr Boorsma 
deelde mij mede, dat het wordt vermengd met de bladeren van 
Piper aduncum, L., omdat van doelang sontak alléén een te groote 
hoeveelheid noodig zou zijn. 
Hydrocotyle sibthorpioides, Lamk (H. hirsuta, Bl, H. 
latisecta, Zoll, H. puncticulata, Mig, H. ranuncu- 
loidess L. war; incisa, /Bl,:H, totun dito a RoD, 
Hsplendens,Bb, H. Zollinge ri, Molk:). 
Volksnamen. Mal: Salatoen—Soend.: Antanan beurit, A. lem- 
boet, A. tikoes, Koerawët galêng — Jav.: Andém, Katépan, 
Patikan tjina, Péndjalangan, Rèndèng, Sémanggi, S. goe- 
noeng — Mad. : Patèkèn tjèna. 
Zeer veranderlijk kruipend kruid, 5 tot 50 cM. lang, op Java alge- 
meen van af de laagvlakte tot op 2400 M. zeehoogte op vochtig bouw- 
en grasland en aan rivieroevers, vaak opslaand in tuinen (Backer, 
Schoolflora). Te Batavia is het op de pasars bekend als tikim, waar- 
schijnlijk afgeleid van den chineeschen naam pian tè kim. De bladeren 
zijn eenigszins peterselieachtig van reuk en smaak en niet bitter: 
zij worden rauw of gestoomd gegeten, vooral door de inlanders. De 
medicinale toepassingen komen in het algemeen overeen met die 
van Centella asiatica, Urban. Ridley zegt, dat de bladeren van péê- 
gaga oembon, fijngewreven met aluin, een goed middel heeten te 
zijn tegen ontsteking van de huid van het scrotum en dat zij met 
suiker en zoethout als hoestmiddel voor kinderen worden gebe- 
zigd (Mal. Geneesmiddelen, bl. 39 en 27). 
