Ws 
228/589 1. 
NOTHOPANAX — CENTELLA. 395 
Centella asiatica, Urban (Hydrocotyle asiatica, L.). 
Volksnamen. Andische waternavel, Paardevoet — Mal.: Daoen 
kaki koeda, Pénggaga — Soend.: Antanan gëdè — Jav.: Ga- 
gan-gagan, Ganggagan, Kêrok batok, Panégowang, Panigo- 
wang, Rèndèng, Tjalingan rambat — Mad.: Koes-tikoesan. 
Kruipend kruid, cosmopoliet der tropen, verbreid over den gehee- 
len Maleischen Archipel, groeiend op vochtige plaatsen, vooral aan 
‘greppelranden, soms zeer algemeen. Volgens Backer’s Schoolflora 
wordt het op ondernemingen nog al eens aan terrasranden aange- 
plant om afspoeling tegen te gaan, waarvoor het door zijn vele 
wortels wel geschikt ís. 
Rumphius beschrijft het (V, bl. 455) onder den naam van Pes 
equinus en zegt, dat de bladeren rauw worden gegeten en als maag- 
sterkend gelden. Te Batavia ís dit kruid als groente op de pasars ver- 
krijgbaar: de versche bladeren smaken eenigszins bitter en pe- 
terselieachtig. Zij worden gegeten op dezelfde wijze als de hiervoor 
genoemde fikim. Overigens vertegenwoordigt deze plant een geheele 
apotheek: de voornaamste bij Rumphius vermelde medicinale toe- 
passingen zijn de volgende. De bladeren zijn uitmuntend voor het 
heelen van kleine, versche wondjes; om ulceratiën en etterende 
wonden te zuiveren giet men het warm gemaakte sap uit de wor- 
tels daarin en legt de bladeren erop: dit behoeft men niet meer dan 
één maal te doen, daar verder kan worden volstaan met de bladeren 
alleen. Het sap uit het kruid geeft men, alleen of onder moeskruid 
gekookt, aan kinderen tegen buikpijn en wormen en een afkooksel 
ervan in sagoëer heet heilzaam voor lijders aan graveel, die het zoo 
veel maanden moeten drinken als zij jaren aan graveel hebben gele- 
den. Klapperolie, warm gemaakt met deze bladeren en in het oor ge- 
druppeld, zou zinkings genezen. Vorderman zegt in het Tijdschr. 
v. Inl. Geneesk. 1895, bl. 17, dat pêgagan een goed en zacht diure- 
ticum is, dat tevens diaphoretisch werkt en te pas kan komen bij 
vergiftiging door overdadig gebruik van djèngkol (zie onder Pi- 
thecolobium lobatum, Benth.). Het best is het volgens hem toe 
te dienen als infusum van het versche kruid (wortels, stelen en 
bladeren) ter hoeveelheid van 5 gram op een infuus van 250 gram, 
over één dag verdeeld in te nemen. In Madoereesche planten (No. 
105) bericht dezelfde, dat op Madoera een aftreksel van de bla- 
deren wordt gedronken bij koortsige ziekten. Mevr. Kloppenburg 
beveelt een afkooksel van de geheele plant aan als bloedzuiverend 
middel, tegen gal, haemorrhoïden, drogen hoest en voor kinderen, 
die veel last hebben van neusbloedingen: een aftreksel zou een pro- 
baat middel zijn tegen slapeloosheid, om bij kinderen den eetlust 
op te wekken en met aluin tegen bloederig urineeren : syphilitische 
wonden worden gereinigd met een aftreksel van daoen gagan. Deze 
schrijfster eischt het gebruik van de plant in verschen staat: ge- 
droogd zou zij nagenoeg krachteloos zijn. Ridley (Mal. Genees- 
middelen, bl. 16) vermeldt o. m., dat een aftreksel van de gewreven 
bladeren bij de maleiers een vermaard middel is tegen tering en dat 
het tevens wordt gebruikt tegen leveraandoeningen. Een aftreksel van 
de bladeren wordt voorts gebezigd bij lepra en syphilis: de bladeren 
zelf dienen om te pappen. Gedroogd in poedervorm worden zij 
ingenomen bij verkoudheid en kinkhoest. Van der Burg (Genees- 
