y 
4 
is 
j 
he 
Hr 
Pe 
er, 
Bi) 
__ 233/6206. 
=d 
j 
ERICACEAE. 
Gaultheria fragrantissima, Wall. var. punctata, J.J. Sm. 
Volksnamen. Soend.: Tjantigi wangi — Jav.: Gandapoera, 
Poerwa djamboe. 
Heester van Sumatra en Java, in de bergstreken boven ca 1900 
M. zeehoogte groeiend op open, steenachtig terrein, soms in het 
bereik der vulkanische gassen; vooral in de Preanger Regent- 
schappen is hij algemeen (K. & V.—KXIII, bl. 121). 
Uit de bladeren van deze soort en die van G. leucocarpa, Bl. 
wordt op Java een aetherische olie gedistilleerd, welke volgens 
Greshoff’s Schetsen, bl. 33, volkomen overeenkomt met de sinds 
lang bekende amerikaansche wintergreen oil uit de bladeren van 
Gaultheria procumbens, L. Het hoofdbestanddeel is methylsalicy- 
laat, 't welk zou kunnen dienen voor de bereiding voor medicinaal 
gebruik van salicylzuur van groote zuiverheid. Wintergreen oil is 
in Amerika een geliefd huismiddel, dat in- en uitwendig wordt 
toegepast. In Europa heeft alleen het uitwendig gebruik ingang 
gevonden, bepaaldelijk als middel tegen het uitvallen van het haar. 
De in de bergstreken van Java gedistilleerde olie dient volgens 
Vorderman ín de Vorstenlanden voor het parfumeeren der sarongs 
van inlandsche grooten en in Teysmannia 1912, bl. 322, leest 
men, dat in Djokja en Solo op de pasars de olie wordt gebezigd 
om den geur van de verkochte rampé (Pandanus) te verhoogen. 
Medicinaal zou zij niet meer worden aangewend, doch Horstield 
(Medicinal plants, bl. 120) deelt mede, dat zij in zijn tijd een groote 
reputatie had als wrijfmiddel tegen rheumatiek, wat — gelijk Gres- 
hoff opmerkt — wel het oudste voorbeeld is eener salicyl-therapie. 
Vorderman beval opnieuw dat gebruik aan (Tijdschr. v. Inl. Genees- 
kundigen 1898, bl. 82), gepaard met toediening inwendig van een 
als thee gezet aftreksel van de versche bladeren. Volgens Scheffer 
Bhudschr v. Ind. T.L. & V. kunde dl 25, bl. 321) wordt de 
olie verder in de Preanger, o. a. in het Garoetsche, gebruikt bij 
de bereiding van haarolie, wederom een toepassing, die door de 
wetenschap als doelmatig is erkend, al is het wellicht slechts 
toeval, dat op deze wijze ook partij wordt getrokken van de 
krachtige antiseptische eigenschappen der olie. Voorts deelt Gres- 
hoff op autoriteit van Teysmann nog mede, dat op den Diëng 
een geneeskrachtige thee wordt gemaakt van verschillende krui- 
den, waaronder ook deelen van de beide hier behandelde Gaul- 
theriasoorten. Vorderman (Geneesmiddelen II) vermeldt insgelijks, 
dat in Noord-Bagelen de bladeren van poerwa djamboe als ín- 
landsch geneesmiddel dienen. Teysmann (Natuurk. Tijdschr. dl 
VIII, bl. 211) bericht nog, dat de bladeren van G. fragrantissima 
bij de sirih worden gebruikt. 
De Vrij verkreeg uit de bladeren van G. fragrantissima 1.2 °/, 
olie, De Jong (Jaarboek 1910 Dept v. L.N. & H., bl. 47) uit 1 
Aeth. olie, 
