6 PLUMBAGINACEAE — SAPOTACEAE. 
en met wat meel vermengd, verwekt hij binnen 5 minuten pijn, 
die na een kwartier ongeveer zoo hevig is als bij een spaansche- 
vlieg-pleister. Na een half uur aangewend te zijn, vormt zich 
binnen 12 tot 18 uur een goede, met serum gevulde blaas. Hij heeft 
het nadeel van zeer pijnlijk te zijn, maar kan ook naar zijn oor- 
deel zeer goed spaansche vliegen vervangen. Voorts wordt hij wel bij 
tandpijn ingewreven en uitwendig als abortivum gebruikt. Vol- 
gens Filet (No. 114) geeft men een aftreksel der wortels aan zieke 
paarden om ze vet en glanzend te maken. Dit ís vermoedelijk 
juist, daar Dr Boorsma mij mededeelde, dat de wortel van ham- 
pêroe lêmah —een Plumbago-soort, waarschijnlijk P. rosea, L.— 
in de Preanger met succes aan paarden wordt toegediend tegen 
wormen in den endeldarm. Ridley (Mal. Geneesmiddelen, bl. 36) 
bericht, dat het scherpe sap van de wortels en bladeren, puur of 
vermengd met olie, wordt aangewend tegen paralyse, bubones en 
andere kliergezwellen, alsmede tegen lepra. 
Greshoff (Schetsen, bl. 210) acht Plumbago „een verwerpelijk 
goedje” om de hevige scherpte; het geeft, zegt hij, op de huid zeer 
pijnlijke, diepgaande brandwonden. Het werkzame bestanddeel is 
een stikstofvrije, juglonachtige, kristallijne stof, plumbagon geheeten. 
2383/6343. Plumbago zeylanica, L. 
Volksnamen. Mal.: Daoen èntjok (Batav.)—Jav.: Bama, Daoen 
poksor, Godong èntjok —Mad.: Karèka— Bali: Bamé. 
Heester met lange, zich vaak door het struikgewas omhoog wer- 
kende takken, 1 tot 2.50 M. hoog, wildgroeiend in Midden- en Oost- 
Java en op Madoera in streken met krachtigen oostmoesson van 
af de laagvlakte tot op 800 M. zeehoogte; aangeplant wordt hij 
over het geheele eiland in of als levende heiningen (Backer, School- 
flora). In toepassingen komt hij overeen met de vorige soort, doch 
hij staat volgens Ridley (Mal. Geneesmiddelen, bl. 36) bekend als 
minder krachtig werkend. 
Wortel. Vorderman (Geneesmiddelen I) trof ook den wortel van deze 
soort te Batavia als surrogaat voor poelé pandak in den medicijn- 
handel aan. Dr Boorsma deelde mij mede, dat op Bali de wortel 
van P. zeylanica, L. (en denkelijk ook die van P. rosea, L.) wordt 
gebruikt in een zalf tegen ringworm. 
Bladeren. De bladeren zijn een gebruikelijk inlandsch geneesmiddel. Vor- 
derman bericht in het Tijdschr. v. Inl. Geneeskundigen 1898, bl. 
1, dat zij, fijngewreven, met succes door hem werden toegepast 
tegen rheumatische aandoening van de spieren en spierscheeden 
der lendenen. De pijnlijke plek werd belegd met een laag moes 
van 5 mM. dikte: na een etmaal inwerken, binnen welken tijd de 
pap één keer werd ververscht, bleek een groote blaar te zijn ont- 
staan, die bij inprikken een onwelriekend serum ontlastte. Inmiddels 
was de rheumatische pijn verdwenen en de beweeglijkheid van de 
lendenen teruggekeerd. De pijn, door dit middel veroorzaakt, moet 
heviger zijn dan de overeenkomstige door een spaansche vlieg- 
pleister teweeggebracht, doch de aanwending van Plumbago-bladeren 
heeft het voordeel geen irritatie van het uro-genitaal apparaat te 
verwekken. Deze pap kan ook gedroogd worden (in de zon op een 
aarden bord): na twee maanden in een stopflesch te zijn bewaard 
