289... 
1 
PLUMBAGO — GETAH PERTJA. 7 
had zij van haar blaartrekkend vermogen niets ingeboet. Mevr. 
Kloppenburg raadt aan bij rheumatiek een zalfje van de bladeren 
met klapperolie aan te wenden en zegt verder, dat die bladeren, 
gekneusd, met klapperolie bestreken en boven het vuur verflenst, 
achter de ooren worden geplakt tegen hoofdpijn. Langer dan 2 à 
3 minuten mag men ze echter niet laten zitten, omdat anders 
blaren ontstaan. Volgens Jasper (Geneeskrachtige planten) smeert 
men poksorbladeren, met adas poelasari gewreven, op den buik 
van kinderen bij gestoorde urineloozing. 
Ridley (Mal. Geneesmiddelen, bl. 36) zegt, dat behalve uitwendig, 
Plumbago zeylanica ook inwendig wordt gebruikt, als abortivum. 
SAPOTACEAE. 
Getah pertja. Algemeen. 
Terwijl de planten welke rubber of caoutchouc teveren, behooren 
tot verschillende familiën en verspreid zijn over de tropen van de 
Oude en de Nieuwe Wereld, wordt bruikbare gëtah pértja, een stof 
van gelijke chemische samenstelling doch met geheel andere physi- 
sche eigenschappen, *) alleen voortgebracht door boomen behoo- 
rende tot de familie der Sapotaceae, wier verspreidingsgebied is 
beperkt tot den Maleischen Archipel met inbegrip van Malakka, 
Nieuw-Guinea en de Philippijnen. Alleen de balata, die een afzon- 
derlijke plaats inneemt, is een boschproduct van tropisch Amerika. 
De kennis omtrent de planten welke de gêtah pêrtja voortbren- 
gen, is van vrij recenten datum. Voor het ned.-indisch gebied 
‚zijn vooral belangrijk de onderzoekingen van Burck (Rapport 
omtgent een onderzoek naar de gëtah-pêërtja produceerende boom- 
soorten in de Padangsche Bovenlanden, Mededeeling No. 1 uit ’s 
Lands Plantentuin, 1884) en die van Van Romburgh (Les Plantes 
à caoutchouc et à gutta-percha, cultivées aux Indes Neerlandai- 
ses, avec une relation de ses voyages dans la Malaisie à la re- 
cherche des guttifêres, 1903), terwijl Tromp de Haas in het Rubber- 
recueil (1914) een overzicht geeft van den huidigen stand van 
zaken, de cultuur en de exploitatie. 
De groote massa van het product is een inferieure gêtahsoort, 
getah hangkang geheeten, afkomstig van een boom, die nog al- 
leen is aangetroffen op Borneo (Palaquium leiocarpum, Boerl.: zie 
aldaar). De uitvoer van alle overige gëtah-pêrtja soorten uit Ned- 
Indië heeft bedragen, volgens de douane-statistiek (in tons): 
ï fsf « fel en 1 J Pal r 
zE PE e= RC Be Eide eN e= 
EA NEGER ER EN NER 
EA EN PE == AA zi 5 Bead ee BE 
s |Q Ee o je) Er) = NG 5) 5) ® ET, 
ca 9) a ca ea) a. A eid NEE 
1912 | 13 259 | ‘155 | 34 | n.v. | n.v. 158 | 128 ! 40 18 33 | n.v. | n.v. ' 134 
1913 | 58 138 | 120 89 44 54 80 84 40 42 27 21 13 | 112 
1914 | 85 6 24 | 36 60 15 15 42 6 50 n.v. 8 7 43 
| 
1) Getah pertja is bij gewone temperatuur een harde, niet rekbare massa, 
wordt echter bij 50° C. en daarboven plastisch, doch herneemt haar vorige 
hardheid met behoud van den inmiddels verkregen vorm bij terugkeer tot 
de lagere temperatuur. 
